استخراج راهبردهای کالبدی و اقلیمی از اکوسیستم‌های دریایی با رویکرد بیومیمتیک و کاربرد آن در طراحی مجتمع تفریحی–آبی در اقلیم گرم و مرطوب

استخراج راهبردهای کالبدی و اقلیمی از اکوسیستم‌های دریایی با رویکرد بیومیمتیک و کاربرد آن در طراحی مجتمع تفریحی–آبی در اقلیم گرم و مرطوب

نیلوفر سادات قائم مقام فراهانی1 مرتضی خائف2

1) دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه شهاب دانش، قم، ایران
2) استادیار گروه معماری ،دانشگاه شهاب دانش، قم،ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKAZE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    امروزه افزایش مصرف انرژی در ساختمان‌ها و ضرورت کاهش اثرات زیست‌محیطی ناشی از توسعه شهری، توجه به راهبردهای طراحی پایدار را بیش از پیش ضروری ساخته است. این مسئله در مناطق ساحلی گرم و مرطوب از جمله جزیره قشم به دلیل دمای بالا، رطوبت زیاد و تابش شدید خورشیدی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در این میان، رویکرد بیومیمتیک با بهره‌گیری از اصول و سازوکارهای موجود در طبیعت، امکان توسعه راهکارهای نوین و سازگار با محیط را فراهم می‌آورد. اقلیم‌های گرم و مرطوب به دلیل دمای بالا، رطوبت زیاد و شدت تابش خورشیدی، همواره از چالش‌برانگیزترین بسترها برای طراحی معماری به شمار می‌روند. در چنین شرایطی، تأمین آسایش حرارتی و کاهش مصرف انرژی از مهم‌ترین اهداف طراحی پایدار محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف استخراج راهبردهای کالبدی و اقلیمی از اکوسیستم‌های دریایی با رویکرد بیومیمتیک و کاربرد آن‌ها در طراحی مجتمع‌های تفریحی–آبی در اقلیم گرم و مرطوب انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده‌های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی منابع معتبر در حوزه‌های بیومیمتیک، اکولوژی، معماری اقلیم‌گرا و طراحی پایدار گردآوری شده است. در این پژوهش، سازوکارهای طبیعی موجود در اکوسیستم‌های دریایی شامل جریان‌های باد ساحلی، ظرفیت حرارتی آب، فرآیندهای تبخیری، پوشش گیاهی حرا و ساختارهای متخلخل مرجانی مورد مطالعه قرار گرفته و از طریق فرآیند ترجمه بیومیمتیک به راهبردهای معماری تبدیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اکوسیستم‌های دریایی از طریق تنظیم جریان هوا، تعدیل دما، کنترل انرژی خورشیدی و ایجاد تعادل محیطی، الگوهای مؤثری برای طراحی معماری پایدار ارائه می‌کنند. بر این اساس، راهبردهایی نظیر تقویت تهویه طبیعی، بهره‌گیری از خنک‌سازی تبخیری، توسعه فضاهای نیمه‌باز سایه‌دار، طراحی پوسته‌های متخلخل و سازماندهی اقلیم‌محور فضاها استخراج شد. نتایج نشان می‌دهد که بهره‌گیری از منطق عملکردی اکوسیستم‌های دریایی در قالب رویکرد بیومیمتیک می‌تواند ضمن ارتقای آسایش حرارتی کاربران، به کاهش مصرف انرژی و افزایش پایداری محیطی در طراحی مجتمع‌های تفریحی–آبی در اقلیم گرم و مرطوب منجر شود.

کلمات کلیدی : بیومیمتیک اکوسیستم دریایی معماری اقلیم‌گرا پایداری محیطی آسایش حرارتی مجتمع تفریحی آبی اقلیم گرم و مرطوب