بررسی الزامات تحقق شهر هوشمند و توسعه زیرساخت‌های هوشمندسازی؛ (مطالعه موردی منطقه ۲۱ شهرداری تهران)

بررسی الزامات تحقق شهر هوشمند و توسعه زیرساخت‌های هوشمندسازی؛ (مطالعه موردی منطقه ۲۱ شهرداری تهران)

سالار منفرد1

1) فارغ التحصیل رشته مدیریت اجرایی ،دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم و تحقیقات تهران (نویسنده مسئول

کد IOI مقاله : AAHF-ABKDFC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    گسترش شهرنشینی، افزایش جمعیت و تمرکز فعالیت‌های صنعتی و خدماتی در کلان‌شهرها، ضرورت بهره‌گیری از رویکردهای نوین مدیریت شهری را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در این میان، مفهوم شهر هوشمند به‌عنوان یکی از الگوهای نوین توسعه شهری، با اتکا بر فناوری‌های دیجیتال، اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی، کلان‌داده‌ها و سامانه‌های هوشمند، راهکاری مؤثر برای ارتقای کیفیت خدمات شهری، افزایش بهره‌وری زیرساخت‌ها و بهبود کیفیت زندگی شهروندان محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل الزامات، ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های موردنیاز برای استقرار شهر هوشمند در منطقه ۲۱ شهرداری تهران انجام شده است؛ منطقه‌ای که به دلیل موقعیت راهبردی، استقرار مراکز صنعتی، شبکه‌های حمل‌ونقل و پهنه‌های توسعه شهری، از قابلیت‌های قابل‌توجهی برای اجرای برنامه‌های هوشمندسازی برخوردار است.این مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بهره‌گیری از روش تحقیق ترکیبی (کمی و کیفی) انجام شد. اطلاعات موردنیاز از طریق بررسی منابع علمی و اسناد بالادستی، توزیع پرسشنامه میان ۵۰ نفر از مدیران و کارشناسان حوزه مدیریت شهری و فناوری اطلاعات، و انجام ۱۰ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها نیز از تکنیک‌های SWOT و AHP به‌منظور شناسایی عوامل مؤثر و تعیین اولویت راهبردها استفاده گردید.یافته‌های پژوهش نشان داد که توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری اطلاعات، مهم‌ترین پیش‌نیاز تحقق شهر هوشمند در منطقه ۲۱ به شمار می‌رود و نقش اساسی در ارتقای عملکرد سامانه‌های حمل‌ونقل، مدیریت انرژی، خدمات شهری و حکمرانی هوشمند ایفا می‌کند. همچنین وجود زیرساخت‌های صنعتی، دسترسی مناسب به شبکه‌های حمل‌ونقل، ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری و نیروی انسانی متخصص، از مهم‌ترین مزیت‌های این منطقه برای اجرای پروژه‌های هوشمندسازی محسوب می‌شوند. در مقابل، چالش‌هایی نظیر کمبود منابع مالی، ضعف یکپارچگی سامانه‌های اطلاعاتی، ناهماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و پایین بودن سطح آگاهی و مشارکت شهروندان، از مهم‌ترین موانع تحقق کامل شهر هوشمند شناسایی شدند.بر اساس نتایج، تحقق شهر هوشمند در منطقه ۲۱ صرفاً به توسعه فناوری محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم برنامه‌ریزی راهبردی، حکمرانی یکپارچه، توسعه سرمایه انسانی، ارتقای سواد دیجیتال شهروندان و تقویت همکاری میان شهرداری، بخش خصوصی، مراکز علمی و شرکت‌های دانش‌بنیان است. در این راستا، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، هوشمندسازی حمل‌ونقل و خدمات شهری، ارتقای سامانه‌های مدیریت انرژی و محیط‌زیست، و تدوین برنامه‌های مرحله‌ای برای استقرار شهر هوشمند، به‌عنوان مهم‌ترین اولویت‌های اجرایی پیشنهاد می‌شوند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی کاربردی برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری هوشمندسازی در منطقه ۲۱ شهرداری تهران و سایر مناطق شهری با ویژگی‌های مشابه فراهم آورد

کلمات کلیدی : شهر هوشمند زیر ساخت های شهری اینترنت اشیاء مدیریت شهری توسعه پایدار شهری