فضای شهری و سلامت روان؛ تبیین نقش کیفیت‌های محیطی در تجربه روانی شهروندان

فضای شهری و سلامت روان؛ تبیین نقش کیفیت‌های محیطی در تجربه روانی شهروندان

مریم ترکی1 اصغر مولایی2

1) کارشناسی ارشد
2) استاد

کد IOI مقاله : AAHF-ABKFFZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد شهرنشینی، افزایش تراکم جمعیت و گسترش فضاهای مصنوع، سلامت روان شهروندان را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های برنامه‌ریزی و طراحی شهری تبدیل کرده است. پژوهش‌های معاصر نشان می‌دهند که کیفیت محیط کالبدی شهر، فراتر از تأمین نیازهای عملکردی، بر احساس آرامش، امنیت، تعلق، تعاملات اجتماعی و سلامت روان افراد تأثیر مستقیم دارد. هدف پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل مهم‌ترین مؤلفه‌های کالبدی و ادراکی مؤثر بر سلامت روان در فضاهای شهری با تکیه بر رویکردهای معماری و روان‌شناسی محیط است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی همچون دسترسی به فضای سبز، حضور آب، نور طبیعی، امنیت، خوانایی محیط، مقیاس انسانی، فرصت تعاملات اجتماعی، کاهش آلودگی‌های محیطی و تقویت حس مکان، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای سلامت روان شهروندان دارند. بر اساس نتایج پژوهش، توجه هم‌زمان به ابعاد کالبدی و ادراکی در طراحی فضاهای شهری می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد محیط‌هایی سالم‌تر، انسان‌محورتر و پایدارتر باشد.

کلمات کلیدی : سلامت روان فضای شهری کیفیت محیطی روان‌شناسی محیط طراحی شهری محیط سلامت‌محور