از کالبد تا معنا، واکاوی جاودانگی در معماری سنتی ایران

از کالبد تا معنا، واکاوی جاودانگی در معماری سنتی ایران

مریم ترکی1 آزیتا بلالی اسکویی2

1) کارشناسی ارشد معماری اسلامی
2) استاد

کد IOI مقاله : AAHF-ACZABK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    جاودانگی در معماری مفهومی فراتر از بقای کالبدی بناست و به تداوم ارزش، معنا و قابلیت اثر در برقراری ارتباط با انسان در گذر زمان اشاره دارد. معماری سنتی ایران از این منظر، نمونه‌ای قابل تأمل است؛ زیرا شکل‌گیری آن بر تعامل میان نیازهای انسانی، شرایط محیطی، منطق ساخت، فرهنگ و نظام معنایی استوار بوده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مؤلفه‌های مؤثر در جاودانگی معماری سنتی ایران، دیدگاه‌های چهار صاحب‌نظر، محمدکریم پیرنیا، سیدحسین نصر، نادر اردلان و پورجعفر را مورد بررسی قرار می‌دهد. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و داده‌ها با مطالعه و تحلیل منابع مکتوب مرتبط با اندیشه‌های نظری صاحب‌نظران گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه هر یک از این دیدگاه‌ها از زاویه‌ای متفاوت به معماری سنتی ایران می‌نگرند، در مجموع می‌توان چهار مؤلفه اساسی انسان، محیط، فرهنگ و معنا را در تبیین ظرفیت جاودانگی آن شناسایی کرد. در این میان، اصول عقلانی و انسانی مورد تأکید پیرنیا، پیوند معماری با حکمت و جهان‌بینی سنتی در اندیشه نصر، وحدت و نظم معنایی و هندسی در دیدگاه اردلان و توجه به ارتباط متقابل انسان، محیط و فرهنگ در رویکرد پورجعفر، نشان می‌دهد که جاودانگی معماری حاصل یک ویژگی منفرد یا وابسته به صورت تاریخی نیست؛ بلکه از هماهنگی میان ابعاد مادی و معنایی معماری شکل می‌گیرد. بر این اساس، جاودانگی معماری سنتی ایران را می‌توان در توانایی آن برای پیوند دادن صورت، عملکرد، انسان، محیط و معنا و استمرار ارزش‌های حاصل از این پیوند در فراتر از زمان پیدایش اثر جست‌وجو کرد.

کلمات کلیدی : جاودانگی معماری معماری سنتی ایران عام پسند نخبه پسند معنا