تجربه بدنمند و ابژه روزمره: خوانشی پدیدارشناختی از نشستن در بافت فرهنگ ایرانی

تجربه بدنمند و ابژه روزمره: خوانشی پدیدارشناختی از نشستن در بافت فرهنگ ایرانی

نوید غلامی حسن آبادی1

1) دانش‌آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZDHD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    این مقاله، نشستن را در بافت فرهنگ ایرانی نه یک کنش صرفاً عملکردی، بلکه رویدادی پدیداری می‌خواند. با اتکا به زیبایی‌شناسی پدیدارشناختی گونتر فیگال، با محورهای پدیداری، فضامندی، مکان‌مندی و دعوت به کنش، و پدیدارشناسی بدن مرلوپونتی، نشان می‌دهیم که صندلی، کرسی، تشک و زیرانداز صرفاً ابزارهای ارگونومیک نیستند؛ بلکه ابژه‌هایی روزمره‌اند که بدن در مواجهه پیش‌انعکاسی با آن‌ها معنا، قرب و تعلق می‌سازد. در فرهنگ ایرانی، نشستن بر زمین یا کرسی کم‌ارتفاع نه نشانه فقر تجهیزاتی، بلکه نوعی تجربه بدنمند نزدیکی با فضا، ابژه و دیگران است. در این خوانش، الگوهای ایرانی نشستن از چهارزانو نشستن بر فرش و تکیه زدن به کرسی تا نشستن بر سکوی چایخانه در چهار محور پدیدارشناختی تحلیل می‌شوند و با الگوی صندلی‌محور غربی مقایسه می‌گردند. یافته اصلی مقاله آن است که قرب، تعلق مکانی و حافظه بدنی مؤلفه‌های محوری تجربه بدنمند نشستن در فرهنگ ایرانی‌اند و ابژه‌های نشستن، بدن را به کنش معین دعوت می‌کنند. این خوانش، مبتنی بر تحلیل نظری-کیفی و بدون هیچ‌گونه داده آزمون‌محور یا مصاحبه، صورت گرفته و دلالت‌هایی نیز برای طراحی ابژه‌های نشستن در بافت فرهنگ ایرانی عرضه می‌کند.

کلمات کلیدی : تجربه بدنمند پدیدارشناسی گونتر فیگال ابژه روزمره نشستن فرهنگ ایرانی