شناسایی، طبقه‌بندی و دیجیتال‌سازی نقوش انسانی در سنگ‌مزارهای تاریخی ارامنة استان چهارمحال و بختیاری

شناسایی، طبقه‌بندی و دیجیتال‌سازی نقوش انسانی در سنگ‌مزارهای تاریخی ارامنة استان چهارمحال و بختیاری

مرضیه آژنگ1 کریم منزوی2

1) عضو هیأت علمی گروه هنر، دانشگاه ملی مهارت، شهرکرد، ایران
2) عضو هیأت علمی گروه هنر، دانشگاه ملی مهارت، شهرکرد، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZGBK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    سنگ‌مزارهای تاریخی ارامنة استان چهارمحال و بختیاری به عنوان بخشی از میراث مادی و هنری ایران، واجد تنوع بی‌نظیری از نقوش تصویری هستند. در این میان، نقوش انسانی و اشیاء وابستة حک‌شده بر این سنگ‌ها آینه‌ای تمام‌نما از ساختار اجتماعی، جنسیت، باورهای مذهبی، پوشاک بومی و سبک زندگی روزمرة جامعة ارامنه در دوره صفوی تا قاجار محسوب می‌شوند. با این حال، فرسایش شدید جوی و عدم مستندنگاری ساختاریافته، این آثار را در معرض نابودی قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، طبقه‌بندی تیپ‌ولوژیک و دیجیتال‌سازی وکتوری نقوش انسانی و اشیاء همراه در گورستان‌های تاریخی ارامنة این استان انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و از نوع مستندنگاری دیجیتال است که با تلفیق پیمایش‌های میدانی، عکاسی فنی با نور مایل، پیش‌پردازش تصویر و بردارسازی دستی صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نقوش استخراج‌شده در چهار رده اصلی شامل روحانیون و مقامات مذهبی (رده ۱-الف)، فیگورهای زنانه در پوشاک بومی و اشیاء همراه (رده ۱-ب)، فیگورهای مردانه و صاحبان منزلت (رده ۱-ج)، و اشیاء شخصی، نمادهای آیینی و زیست روزمره (رده ۱-د) قابل طبقه‌بندی هستند. نتایج حاصله گواهی بر بازنمایی وقار، نیایش، ایمان مسیحی (با نمادهای صلیب و تسبیح) و تمایزات منزلت اجتماعی و میهمان‌نوازی (با نمادهایی چون قلیان/چپق، آینه و شانه) در کنار تلفیق سنن هنری ارمنی با عناصر تزئینی هنر قاجاری ایران است. دستاورد عملی این پژوهش، ارائه یک مرجع بصری وکتوری استاندارد و پایگاه داده ساختاریافته است که امکان تحلیل‌های آماری و حفاظت دیجیتال ماندگار از این میراث سنگی را فراهم می‌سازد.

کلمات کلیدی : سنگ قبرهای ارمنی نقوش انسانی استان چهارمحال و بختیاری دیجیتال‌سازی بُرداری هنر ارمنی ایرانی