بازاندیشی شهر هوشمند با رویکرد انسان‌محور؛ نقش فناوری‌های نوین در ارتقای کیفیت زندگی و توسعه پایدار شهری

بازاندیشی شهر هوشمند با رویکرد انسان‌محور؛ نقش فناوری‌های نوین در ارتقای کیفیت زندگی و توسعه پایدار شهری

هادی یوسفیان1

1) کارشناس معماری و کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی

کد IOI مقاله : AAHF-ACZZKG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد شتابان شهرنشینی، افزایش پیچیدگی مسائل شهری و ضرورت مدیریت بهینه منابع، موجب شده است مفهوم «شهر هوشمند» به یکی از رویکردهای مهم در برنامه‌ریزی و مدیریت شهری تبدیل شود. شهر هوشمند صرفاً به معنای استفاده گسترده از فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی نیست، بلکه رویکردی یکپارچه برای ارتقای کیفیت زندگی، افزایش کارایی خدمات شهری، تقویت پایداری محیط‌زیستی، بهبود حکمرانی و افزایش مشارکت شهروندان است. در سال‌های اخیر، فناوری‌هایی نظیر اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، کلان‌داده، رایانش ابری و دوقلوهای دیجیتال ظرفیت‌های جدیدی برای شناخت و مدیریت پدیده‌های شهری فراهم کرده‌اند. با این حال، توسعه فناوری‌محور شهرها در صورت بی‌توجهی به نیازهای واقعی شهروندان می‌تواند با چالش‌هایی همچون شکاف دیجیتال، نقض حریم خصوصی، نظارت گسترده، تصمیم‌گیری الگوریتمی غیرشفاف و افزایش نابرابری همراه شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی ابعاد و مؤلفه‌های شهر هوشمند با تأکید بر رویکرد انسان‌محور و تبیین نقش فناوری‌های نوین در تحقق توسعه پایدار شهری است. پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و مطالعه اسناد و منابع علمی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تحقق شهر هوشمند پایدار نیازمند پیوند همزمان فناوری، زیرساخت، محیط‌زیست، اقتصاد، فرهنگ، حکمرانی و سرمایه اجتماعی است. بر این اساس، شهر هوشمند مطلوب باید از «فناوری‌محوری» به سمت «انسان‌محوری» حرکت کند و فناوری را به‌عنوان ابزار تحقق اهداف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست‌محیطی شهر به کار گیرد. در پایان، الگویی مفهومی برای شهر هوشمند انسان‌محور ارائه می‌شود که بر شش مؤلفه اصلی فناوری و داده، حکمرانی هوشمند، محیط‌زیست و پایداری، اقتصاد و صنایع خلاق، زیرساخت و معماری شهری و شهروندان و سرمایه اجتماعی استوار است.

کلمات کلیدی : شهر هوشمند شهر پایدار شهر انسان‌محور هوش مصنوعی اینترنت اشیا توسعه شهری فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی