خلأ نظری مدیریت سازمان‌های مسموم در مدیریت آموزشی: تبیین ضرورت توسعه یک نظریه در مدارس

خلأ نظری مدیریت سازمان‌های مسموم در مدیریت آموزشی: تبیین ضرورت توسعه یک نظریه در مدارس

عادل زاهد بابلان1 فاطمه باقری2 حسین تقوی3 علی خالق خواه4

1) استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2) نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3) دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
4) استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

کد IOI مقاله : ABDE-ABKEED
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    این پژوهش با هدف تبیین خلأ نظری موجود در مدیریت سازمان‌های مسموم در نظام مدیریت آموزشی و ارائه چارچوبی بدیل برای فهم، پیشگیری و مهار این پدیده در مدارس انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که بخش قابل توجهی از ادبیات موجود، سمیت سازمانی را عمدتاً از منظر فردمحور، رفتارمحور یا فرهنگ‌محور توضیح داده و در نتیجه، از تبیین ریشه‌های ساختاری، حکمرانی و بین‌سطحی آن بازمانده است. در حالی‌که در مدارس، سمیت سازمانی صرفاً پیامد رفتار یک مدیر، تعارض‌های فردی یا جوّ منفی مدرسه نیست، بلکه می‌تواند حاصل معماری نامتوازن حکمرانی، تمرکزگرایی افراطی، ابهام در توزیع اختیار و مسئولیت، ضعف پاسخ‌گویی، اختلال در جریان اطلاعات و تضعیف عدالت، اعتماد و امنیت روان‌شناختی باشد. روش پژوهش، کیفی و از نوع نظریه‌پردازی/تحلیل مفهومی است. پژوهش با اتکا به منطق نظری سیستم‌های اجتماعی و حکمرانی چندسطحی و از طریق تحلیل انتقادی و تلفیقی ادبیات مرتبط با سمیت سازمانی، سازمان‌های مسموم و حکمرانی آموزشی انجام شد. بر این اساس، چارچوب «حکمرانی چندسطحی مدیریت سازمان‌های مسموم در مدارس» صورت‌بندی گردید. در این چارچوب، ظرفیت حکمرانی چندسطحی به‌عنوان سازوکاری تنظیم‌گر و مداخله‌گر، نقش محوری در مهار چرخه‌های خودتقویت‌شونده سمیت ایفا می‌کند؛ چرخه‌هایی که از بی‌اعتمادی آغاز شده و از مسیر کنترل افراطی، سکوت سازمانی، ادراک بی‌عدالتی، فرسودگی شغلی و کاهش مشارکت حرفه‌ای بازتولید می‌شوند. یافته نظری پژوهش نشان می‌دهد که شفافیت نقش‌ها، تناسب اختیار و مسئولیت، هماهنگی میان‌سطحی، گزارش‌دهی امن، پاسخ‌گویی یادگیرنده و حمایت تخصصی سطوح میانی می‌توانند اثر عوامل خطر ساختاری را تعدیل کنند. نوآوری اصلی پژوهش، انتقال کانون تحلیل از «فرد سمی» به «معماری حکمرانی» و گذار از مداخلات واکنشی و تنبیهی به مداخلات پیشگیرانه، ساختاری و یادگیرنده است.

کلمات کلیدی : نظریه‌پردازی سازمان‌های مسموم حکمرانی چندسطحی مدیریت آموزشی معماری حکمرانی مدارس