تأثیر خوانش و فهم اسطوره‌های ایرانی در قالب ادبیات کودک بر کاهش آسیب‌های اجتماعی

سعیده کریمی¹ زهرا رمضانی²

1) کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی
2) کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی

کد IOI مقاله : ABDZ-ABBBDG
محل انتشار : چهارمین همایش ملي روانشناسی، تربیت، آسیب های اجتماعی و رسانه(psy.marvdasht.iau.ir)
چکیده :
    اسطوره‌های ایرانی، به‌عنوان یکی از پایدارترین منابع تولید معنا در فرهنگ، ظرفیت ویژه‌ای برای تبدیل شدن به مواد روایی آموزشی و تربیتی در ادبیات کودک دارند. این مقاله با رویکرد مروری نظام‌مند و تحلیل مضمون، سازوکارهای اثرگذاری خوانش و فهم اسطوره‌های ایرانی در قالب بازنویسی‌ها و بازآفرینی‌های مناسب کودک را بر عوامل میانجیِ مرتبط با کاهش آسیب‌های اجتماعی بررسی می‌کند. یافته‌های سنتز‌شده نشان می‌دهد که روایت‌های اسطوره‌ای هنگامی که با معیارهای زبانی، محتوایی و فنیِ مناسب سن بازپرداخت شوند، می‌توانند به تقویت خودآگاهی، همدلی، تنظیم هیجان، حل مسئله، هویت فرهنگی و حس تعلق کمک کنند. این متغیرها در ادبیات پیشگیری، به‌عنوان عوامل محافظ در برابر گرایش به رفتارهای پرخطر و آسیب‌های اجتماعی در کودکان و نوجوانان شناخته می‌شوند و در پژوهش‌های آموزشی نیز رابطه منفی معناداری با شاخص‌های آسیب گزارش شده است. در نتیجه، ادبیات کودک مبتنی بر اسطوره‌های ایرانی می‌تواند بخشی از بسته‌های پیشگیری نخستین و تقویت مهارت‌های روانی اجتماعی باشد، به شرط آنکه انتخاب متن، شیوه روایت، تصویرگری و بافت اجرای خواندن در مدرسه و خانواده به‌صورت هدفمند طراحی شود. مقاله در پایان، چارچوبی برای سیاستگذاری فرهنگی و پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : اسطوره‌های ایرانی ادبیات کودک پیشگیری اجتماعی آسیب‌های اجتماعی هویت فرهنگی