چارچوب‌های سیاست‌گذاری و چالش‌های پیاده‌سازی هوش مصنوعی در صنعت سلامت: رویکرد مروری بر جنبه‌های جهانی و ملی

امیرحسین قاسمی نژاد¹

1) دانشجوی دکتری سیاست گذاری علم و تکنولوژی دانشگاه تربیت

کد IOI مقاله : ABEB-ABEBAG
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    گسترش سریع فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی در سالهای اخیر، توجه سیاستگذاران و مدیران نظامهای سالمت را به ظرفیتها و چالشهای این فناوری در بهبود کیفیت خدمات سالمت جلب کرده است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع چالشها، فرصتها و چارچوبهای سیاستگذاری مرتبط با پیادهسازی هوش مصنوعی در صنعت سالمت، با تأکید بر ابعاد جهانی و ملی، انجام شده است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مرور دامنهای (Review Scoping (به تحلیل و تجمیع شواهد علمی موجود پرداخت. برای گردآوری دادهها، جستوجوی نظاممند در پایگاههای اطالعاتی بینالمللی و همچنین پایگاههای علمی داخلی انجام شد و مقاالت علمی، گزارشهای سیاستی، اسناد باالدستی و استانداردهای مرتبط مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج مطالعه نشان داد که پیادهسازی هوش مصنوعی در نظام سالمت، بهویژه در ایران، بیش از آنکه صرفاً یک مسئله فنی باشد، بهعنوان یک مسئله چندبعدی در حوزه سیاستگذاری و حکمرانی سالمت مطرح است. مهمترین چالشهای شناساییشده شامل ابهامهای حقوقی و مقرراتی، ضعف آمادگی نهادی سازمانهای سالمت، کمبود زیرساختهای دادهای مناسب، نبود مشوقهای سیاستی مؤثر، و عدم تعریف روشن مسئولیت در تصمیمگیریهای مبتنی بر هوش مصنوعی است. همچنین یافتهها نشان داد که پذیرش و بهکارگیری مؤثر این فناوری در محیطهای درمانی تا حد زیادی به عوامل انسانی و سازمانی وابسته است؛ بهگونهای که پرستاران و مدیران بیمارستانی، هوش مصنوعی را بیشتر بهعنوان ابزاری پشتیبان برای ارتقای کیفیت مراقبت میپذیرند، مشروط بر آنکه نقشها، مسئولیتها و سازوکارهای اجرایی بهطور شفاف تعریف شده و زمینه مشارکت فعال آنان در فرایندهای طراحی و اجرا فراهم شود. در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت تقویت حکمرانی سالمت، توسعه چارچوبهای حقوقی و اخالقی شفاف، و تدوین سیاستهای هماهنگ با شرایط ملی برای بهرهگیری مؤثر از ظرفیتهای هوش مصنوعی در نظام سالمت تأکید دارد.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی سیاستگذاری سالمت چالشهای پیادهسازی حکمرانی داده و فناوری تحول دیجیتال در نظام سالمت