معماری پس از پاسخ: بازاندیشی در مرز میان انطباق و هم‌زیستی

معماری پس از پاسخ: بازاندیشی در مرز میان انطباق و هم‌زیستی

فاطمه علی زاده1 محمدرضا حیدری2

1) گروه معماری، دانشگاه تهران
2) گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین

کد IOI مقاله : ABEB-ACZKBC
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    در بخش قابل‌توجهی از مطالعات معاصر معماری، توجه به نحوه عملکرد ساختمان در مواجهه با شرایط محیطی، انطباق با دگرگونی‌های اقلیمی، بهینه‌سازی مصرف منابع و ارتقای قابلیت تغییرپذیری بنا معطوف است. با وجود این، واکنش‌پذیری ساختمان در برابر عوامل محیطی و توانایی آن در حفظ عملکرد تحت شرایط متغیر، لزوماً به معنای شکل‌گیری رابطه‌ای دوسویه و برخوردار از مطلوبیت اکولوژیک میان بنا و محیط پیرامون آن نیست. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف روشن‌کردن تمایز مفهومی میان انطباق معماری و هم‌زیستی محیطی و شناسایی معیارهایی برای سنجش اعتبار ادعای گذار از انطباق به هم‌زیستی شکل گرفته است. روش تحقیق کیفی است و بر تحلیل مفهومی_تطبیقی منابع علمی در حوزه‌های شبیه‌سازی عملکرد پوسته‌های سازگارشونده، انطباق اقلیمی، تاب‌آوری بوم‌شناختی، طراحی احیاگر، طراحی با قابلیت جداسازی و ارزیابی تنوع زیستی استوار است. بررسی تطبیقی این منابع آشکار می‌سازد که حوزه‌های مذکور، با وجود برخورداری از پیوندهای نظری، موضوعات و مسائل یکسانی را دنبال نمی‌کنند؛ به‌گونه‌ای که برخی بر عملکرد ساختمان و توانایی آن برای تغییر تمرکز دارند، برخی تعامل محیط ساخته‌شده با سامانه‌های زنده را مطالعه می‌کنند و برخی دیگر به ارزیابی پیامدهای اکولوژیک اختصاص یافته‌اند. در راستای تبیین این تفاوت‌ها، پنج معیار تحلیلی شامل گستره رابطه، دوسویگی پیامدها، استمرار زمانی، قابلیت تحول و پاسخ‌گویی اکولوژیک تدوین شده است. دستاورد اصلی مقاله، صورت‌بندی تمایزی مفهومی و ارائه چارچوبی برای ارزیابی انتقادی ادعاهای مربوط به هم‌زیستی محیطی است؛ چارچوبی که اعتبار تجربی آن همچنان به بررسی و آزمون نیاز دارد. یافته‌های تحلیل نشان می‌دهند که انطباق و بهره‌وری می‌توانند به بهبود رابطه معماری با محیط کمک کنند، اما احراز هم‌زیستی مستلزم ارزیابی پیامدهای واقعی پروژه‌های معماری در مقیاس مکانی و بازه زمانی معین است.

کلمات کلیدی : معماری هم‌زیست انطباق معماری پاسخ‌گویی محیطی طراحی احیاگر تاب‌آوری بوم‌شناختی تحول‌پذیری بنا