میترا به ‌عنوان پیام‌آور نور: خوانشی نو در اسطوره و آیین (Mithra as the Messenger of Light: A New Interpretation of Myth and Ritual)

میترا به ‌عنوان پیام‌آور نور: خوانشی نو در اسطوره و آیین (Mithra as the Messenger of Light: A New Interpretation of Myth and Ritual)

سید جلال الدین حسینی1

1) مربی سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور

کد IOI مقاله : ABEZ-ABBCEH
محل انتشار : اولین کنفرانس بین المللی مطالعات اجتماعی ، ادبیات ، تاریخ و باستان شناسی (تهران،1404)(https://www.icsslha.ir/)
چکیده :
    میترا یکی از چهره‌های بنیادین در اسطوره‌شناسی ایرانی و سنت‌های هندواروپایی است که حضور او در گذر زمان، از اوستا تا میترائیسم رومی و متون هلنیستی، چهره‌ای چندلایه و تکامل‌یابنده پدید آورده است. این پژوهش با رویکردی تلفیقی، میترا را به‌مثابه «پیام‌آور نور» در سه بستر اسطوره‌شناختی، تطبیقی و آیینی بررسی می‌کند. نخست، جایگاه او در نظام کیهانی و اخلاقی متون اوستایی و نقش بنیادینش در پاسداری از پیمان و روشنایی تحلیل می‌شود. سپس، دگرگونی چهره او در سنت‌های یونانی–رومی و آیین‌های رازآمیز بررسی می‌گردد؛ به‌ویژه در متن «لیتورژی میترا» در پاپیروس PGM IV که در آن میترا به‌صورت میانجی کیهانی و حامل پیام نورانی بازنمایی شده است. این متن، با عباراتی همچون «…and you shall rise to the place of the immortals…» تصویر میترا را در قالب نیروی صعوددهنده و نجات‌بخش به‌نمایش می‌گذارد. در نهایت، مقاله نشان می‌دهد که مفهوم «پیام‌آوری نور» در مورد میترا نه به‌معنای نبوت تاریخی، بلکه به معنای انتقال آگاهی، نظم و هدایت معنوی در سطوح اسطوره‌ای و آیینی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که پیوند میان نور، پیمان، و نجات در چهره میترا، او را به یکی از پیچیده‌ترین و تأثیرگذارترین ایزدان جهان باستان تبدیل کرده است.

کلمات کلیدی : میترا پیام‌آوری نور میترائیسم اسطوره‌شناسی ایرانی آیین‌های رازآمیز پاپیروس‌های جادویی یونانی مصری تحلیل تطبیقی لیتورژی میترا pgm iv