میترا به ‌عنوان پیام‌آور نور: خوانشی نو در اسطوره و آیین (Mithra as the Messenger of Light: A New Interpretation of Myth and Ritual)

سید جلال الدین حسینی1

چکیده :
میترا یکی از چهره‌های بنیادین در اسطوره‌شناسی ایرانی و سنت‌های هندواروپایی است که حضور او در گذر زمان، از اوستا تا میترائیسم رومی و متون هلنیستی، چهره‌ای چندلایه و تکامل‌یابنده پدید آورده است. این پژوهش با رویکردی تلفیقی، میترا را به‌مثابه «پیام‌آور نور» در سه بستر اسطوره‌شناختی، تطبیقی و آیینی بررسی می‌کند. نخست، جایگاه او در نظام کیهانی و اخلاقی متون اوستایی و نقش بنیادینش در پاسداری از پیمان و روشنایی تحلیل می‌شود. سپس، دگرگونی چهره او در سنت‌های یونانی–رومی و آیین‌های رازآمیز بررسی می‌گردد؛ به‌ویژه در متن «لیتورژی میترا» در پاپیروس PGM IV که در آن میترا به‌صورت میانجی کیهانی و حامل پیام نورانی بازنمایی شده است. این متن، با عباراتی همچون «…and you shall rise to the place of the immortals…» تصویر میترا را در قالب نیروی صعوددهنده و نجات‌بخش به‌نمایش می‌گذارد. در نهایت، مقاله نشان می‌دهد که مفهوم «پیام‌آوری نور» در مورد میترا نه به‌معنای نبوت تاریخی، بلکه به معنای انتقال آگاهی، نظم و هدایت معنوی در سطوح اسطوره‌ای و آیینی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که پیوند میان نور، پیمان، و نجات در چهره میترا، او را به یکی از پیچیده‌ترین و تأثیرگذارترین ایزدان جهان باستان تبدیل کرده است.

کلمات کلیدی : میترا پیام‌آوری نور میترائیسم اسطوره‌شناسی ایرانی آیین‌های رازآمیز پاپیروس‌های جادویی یونانی مصری تحلیل تطبیقی لیتورژی میترا pgm iv


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تاریخ ، تاریخ ادیان
محل انتشار : اولین کنفرانس بین المللی مطالعات اجتماعی ، ادبیات ، تاریخ و باستان شناسی (تهران،1404)
آدرس وب سایت کنفرانس : https://www.icsslha.ir/
کد IOI مقاله : ABEZ-ABBCEH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABEZ-ABBCEH

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. مدیریت آینه‌ای: ارائه یک مدل مفهومی برای بازتاب‌گری رفتاری مدیران در محیط کار
  2. تأثیر کوچینگ بر موفقیت کسب‌وکارهای کوچک در مراحل راه‌اندازی و بلوغ
  3. ضرورت استفاده از هوش مصنوعی در صنعت هتلداری ایران
  4. میترا به ‌عنوان پیام‌آور نور: خوانشی نو در اسطوره و آیین (Mithra as the Messenger of Light: A New Interpretation of Myth and Ritual)
  5. تحلیل انتقادی یادگیری شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش: فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای تربیتی
  6. پدرخوانده‌های سازمانی: بررسی نفوذ غیررسمی و تأثیر آن بر فرهنگ و عملکرد سازمان
  7. بازخوانی کیهان‌شناسی میترایی: صعود روح، ساختار کیهانی و معنای نجات
  8. علیه تقلیل‌گرایی: بازخوانی آیین‌محور میترا در سنت‌های ایرانی و رومی
  9. شریعت، عقلانیت صوری و کنش اقتصادی: بازخوانی تحلیل ماکس وبر از فریسیان
  10. شایسته‌سالاری در تنگنا: سرمایه شبکه‌ای و نهادینه‌شدن انتصابات رابطه‌محور در سازمان‌های دولتی
  11. Artificial Intelligence in Human Resource Management: Organizational Justice, Ethical Tensions, and the Reconfiguration of HR Roles
  12. عدالت سازمانی در عصر حکمرانی الگوریتمی: چالش های هوش مصنوعی در سازمان های دولتی
  13. رهبری زمان‌محور: ارائه و اعتبارسنجی مدل جهت‌گیری زمانی مدیران و تأثیر آن بر اثربخشی سازمانی
  14. مدیریت آینه‌ای در عصر هوش مصنوعی: چارچوبی بومی برای رهبری سازمان‌های آینده در شرایط عدم قطعیت
  15. مسیح مانوی و بازسازی ایرانی منجی: بازخوانی تطبیقی عناصر مهرایی در مسیح‌شناسی مانی