جستجو
مسیح مانوی و بازسازی ایرانی منجی: بازخوانی تطبیقی عناصر مهرایی در مسیحشناسی مانی
سید جلال الدین حسینی1
چکیده :
مانویت یکی از مهمترین جنبشهای دینی اواخر باستان است که توسط مانی (Mani) در سده سوم میلادی بنیان نهاده شد و در مدت کوتاهی از مرزهای ایران فراتر رفت و تا قلمرو روم، آسیای مرکزی و چین گسترش یافت. پژوهش حاضر با رویکردی تاریخی ـ تطبیقی، به بررسی نسبت میان «مسیح مانوی» و سنت نجاتبخش ایرانی، بهویژه آیین مهر، میپردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه مانی مفهوم عیسی را از چهارچوب سنتی مسیحیت اولیه خارج کرده و آن را در بستری ایرانی ـ کیهانی بازسازی نموده است. این پژوهش با استفاده از روش کتابخانهای، تحلیل متون مانوی و مطالعات تطبیقی تاریخ ادیان انجام شده و از مفاهیمی چون «جهانشمولی دینی»، «جهانیشدن پیشامدرن» و «هویت فراملی» بهره میگیرد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که عیسیِ مانوی، برخلاف تصویر ارتدوکس مسیحی، موجودی نورانی و کیهانی است که نقش او بیدارسازی روح و رهایی نور از جهان ماده است. همچنین، شباهتهای مفهومی میان مسیحِ مانوی و سنت مهرایی، بهویژه در حوزه نور، میانجیگری و نجات کیهانی، نشان میدهد که مانی احتمالاً مفهوم منجی را در چارچوب جهانبینی ایرانی بازتفسیر کرده است. مقاله نتیجه میگیرد که مانویت را میتوان یکی از نخستین پروژههای تاریخی برای جهانیسازی معنویت و بازسازی فراملیِ مفهوم منجی در جهان باستان دانست.
کلمات کلیدی : مانویت مانی مسیح مانوی آیین مهر منجی کیهانی جهانیشدن پیشامدرن تاریخ ادیان
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تاریخ ، تاریخ ادیان
محل انتشار : شانزدهمین کنفرانس بین المللی زبان ، ادبیات، تاریخ و تمدن
آدرس وب سایت کنفرانس : https://iclp.ir
کد IOI مقاله : ACBK-ABKAZK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ACBK-ABKAZK
سایر مقالات ارائه دهنده
- مدیریت آینهای: ارائه یک مدل مفهومی برای بازتابگری رفتاری مدیران در محیط کار
- تأثیر کوچینگ بر موفقیت کسبوکارهای کوچک در مراحل راهاندازی و بلوغ
- ضرورت استفاده از هوش مصنوعی در صنعت هتلداری ایران
- میترا به عنوان پیامآور نور: خوانشی نو در اسطوره و آیین (Mithra as the Messenger of Light: A New Interpretation of Myth and Ritual)
- تحلیل انتقادی یادگیری شخصیسازیشده مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش: فرصتها، چالشها و پیامدهای تربیتی
- پدرخواندههای سازمانی: بررسی نفوذ غیررسمی و تأثیر آن بر فرهنگ و عملکرد سازمان
- بازخوانی کیهانشناسی میترایی: صعود روح، ساختار کیهانی و معنای نجات
- علیه تقلیلگرایی: بازخوانی آیینمحور میترا در سنتهای ایرانی و رومی
- شریعت، عقلانیت صوری و کنش اقتصادی: بازخوانی تحلیل ماکس وبر از فریسیان
- شایستهسالاری در تنگنا: سرمایه شبکهای و نهادینهشدن انتصابات رابطهمحور در سازمانهای دولتی
- Artificial Intelligence in Human Resource Management: Organizational Justice, Ethical Tensions, and the Reconfiguration of HR Roles
- عدالت سازمانی در عصر حکمرانی الگوریتمی: چالش های هوش مصنوعی در سازمان های دولتی
- رهبری زمانمحور: ارائه و اعتبارسنجی مدل جهتگیری زمانی مدیران و تأثیر آن بر اثربخشی سازمانی
- مدیریت آینهای در عصر هوش مصنوعی: چارچوبی بومی برای رهبری سازمانهای آینده در شرایط عدم قطعیت
- مسیح مانوی و بازسازی ایرانی منجی: بازخوانی تطبیقی عناصر مهرایی در مسیحشناسی مانی