باغ گلشن طبس نگینی سبز و تاریخی در کویر ایران: بررسی اهمیت ظرفیتها و جاذبه‌های گردشگری و زیست محیطی آن در توسعه پایدار خراسان جنوبی

باغ گلشن طبس نگینی سبز و تاریخی در کویر ایران: بررسی اهمیت ظرفیتها و جاذبه‌های گردشگری و زیست محیطی آن در توسعه پایدار خراسان جنوبی

فرهود گل محمدي1

1) استاد یار رشته ترویج و آموزش کشاورزی، گروه کشاورزی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

کد IOI مقاله : ABFF-ABDFKD
محل انتشار : نهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(9icsda.ir)
چکیده :
    باغ گلشن یکی از جاذبه‌های تاریخی و گردشگری طبس است، که سالانه گردشگران زیادی برای دیدنش به طبس سفر می‌کنند. باغ زیبا و تاریخی گلشن که امروزه به یکی از زیباترین باغ‌های ایرانی تبدیل شده پیشینه‌ی ساختش به دوران زندیّه و قاجاریّه برمی‌گردد و در گذشته باغ گلشن عملکرد حکومتی داشته است. باغ در فرهنگ و هنر ایرانی، بخشی جدایی ناپذیر از هویت و شیوه تعامل ایرانیان با طبیعت است. طرح کاشت و پوشش گیاهی، بخش مهمی از موجودیت یک باغ است اما از آنجایی که پوشش گیاهی باغ عنصری است زوال پذیر و جایگزینی و مرمت آن به مانند آثار معماری، به سهولت امکان پذیر نیست، لزوم بررسی گذشته گیاهی باغ به عنوان عنصر تاریخی زنده باغ، در کنار بررسی اولیه الگو آن، اهمیت ویژه ای دارد. استفاده از پوشش گیاهی در اطراف ساختمان‌ها و محل سکونت بسیار تاثیرگذار است. حتی در مناطقی که دارای گره‌ی ترافیکی هستند، استفاده از پوشش گیاهی باعث کمتر کردن سر و صدا در آن منطقه و حتی کمتر کردن آلودگی هوای ناشی از ترافیک می‌شود. باغ تمثیلی است از بهشت موعود آئین‌های مختلف و نشانی از تعلق آدمی به زیبایی‌های این جهان است. مفهوم معمارانه باغ، بازتاب حس مکان است و باغ تصویر کلی کیهان را به نمایش می گذارد. این مفهوم از راه هندسه رنگ و ماده به حیطه حواس در می‌آید بنابراین باغ در جهان بینی مشرق زمین ایران، هندسی طراحی می‌شود. در تمام شهرها و روستاهای ایران به‌خصوص در مناطقی که دارای قنات هستند باغ ایرانی یا باغسرای ایرانی وجود داشته‌است. معماری باغ ایرانی از دیرباز شهرت جهانی داشته و نقش پررنگی در معرفی معماری و فرهنگ ایران در جهان ایفا کرده است. باغ ایرانی نماد زندگی در کشوری است که همیشه خطر خشکسالی آن‌ را تهدید می‌کرده و با این وجود تا امروز پا برجا مانده است. بسیاری از نظریه‌پردازان باغ ایرانی را تمثیلی زمینی از بهشت وعده داده شده پروردگار در کتب مقدس می دانند، و عناصر تشکیل دهنده آن یادآور خانه ابدی انسان است. دلایل آن را می‌توان به صورت زیر فرض کرد: اقلیم گرم و خشک و گرمای سوزان آفتاب و همچنین خاطره بد کویر و بیابان‌های خشک باعث ایجاد این علاقه شده‌است. وضعیت اقلیمی این منطقه، آن چنان جلوه بدی در ذهن ایرانیان ایجاد کرده، که کویر را جای دیوان و ددان دانسته، در مقابل، بهشت را همیشه باغی سرسبز و خرم تصور کرده‌اند. به همین دلیل باغ در ایران محیطی مقدس به‌شمار می‌آید. در این مقاله نویسنده با توجه به بازدیدهای متعدد و زیادی که از باغ گلشن شهرستان طبس از 1378 تا کنون داشته است همین طور تحصیل و تدریس مباحث علوم محیط زیست، گردشگری، آب، کویر، دانش بومی، فرهنگ... توسط نویسنده در سه دهه گذشته و ...و تألیف کتابهای انگلیسی با انتشارات بین المللی اروپا در این موارد، منجر به نوشتن این مقاله از منابع کتابخانه ای متعدد و تجارب شخصی نویسنده گردیده است و به بررسی ابعاد مختلف موجود در باغ تاریخی گلشن طبس و اهمیت ظرفیتها و جاذبه‌های گردشگری و زیست محیطی آن در توسعه پایدار این شهر کویری می پردازد.

کلمات کلیدی : باغ تاریخی گلشن طبس اهمیت ظرفیتها جاذبه‌ها گردشگری زیست محیطی بوم شناختی فرهنگ توسعه پایدار