تحلیل تطبیقی کارایی الگوریتم‌های هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) در فرآیند طراحی مفهومی معماری

تحلیل تطبیقی کارایی الگوریتم‌های هوش مصنوعی زاینده (Generative AI) در فرآیند طراحی مفهومی معماری

مصطفی حمزه آقائی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه

کد IOI مقاله : ABFG-ACZHZG
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    چکیده گسترش شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی زاینده، فرآیند طراحی مفهومی معماری را از الگوی سنتی ترسیم و کاوش بصری به تعاملی نوین میان خرد انسانی و قدرت زایای الگوریتم‌ها متحول ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی کارایی سه خانواده اصلی الگوریتم‌های هوش مصنوعی زاینده (شامل مدل‌های انتشار پنهان، شبکه‌های مولد تخاصمی و سامانه‌های زاینده قاعده‌مند) در مرحله طراحی مفهومی و ارزیابی تأثیر آن‌ها بر رفتار شناختی طراح انجام شده است. رویکرد پژوهش از نوع آمیخته (کیفی و کمی) با راهبرد تجربی کنترل‌شده است که در آن ۳۰ طراح متخصص در قالب سه گروه همگن، وظیفه طراحی کانسپت یک موضوع یکسان معماری را با اتکا به یکی از این الگوریتم‌ها بر عهده داشتند. ارزیابی خروجی‌ها از طریق داوری کور توسط ۱۰ نفر از متخصصان معماری و بر پایه شاخص‌های اصالت بصری، سازمان‌دهی فضایی، امکان‌پذیری توسعه فنی و نیز پایش شناختی پدیده تثبیت طراحی صورت پذیرفت. یافته‌های حاصل از آزمون‌های آماری و تحلیل مضمون مصاحبه‌ها نشان داد که مدل‌های انتشار پنهان بیشترین کارایی را در تحریک خلاقیت و نوآوری بصری ایفا می‌کنند، اما به دلیل خروجی‌های رستری و فقدان درک هندسی، عملکرد ضعیفی در انطباق با ضوابط عملکردی داشته و طراح را در معرض خطر جدی تثبیت طراحی قرار می‌دهند. در مقابل، سامانه‌های قاعده‌مند بالاترین انطباق با برنامه فیزیکی و امکان‌پذیری توسعه فنی را نشان داده ولی دایره ایده‌پردازی را محدود می‌سازند؛ در حالی که شبکه‌های مولد تخاصمی عملکردی بینابینی در نمودارسازی فضایی ارائه دادند. در نهایت، این پژوهش مدل روش‌شناختی سه‌مرحله‌ای یکپارچه‌ای را پیشنهاد می‌دهد که در آن تلفیق متوالی ایده‌پردازی تصویری، نمودارسازی فضایی و تثبیت هندسی، تحقق کارایی بهینه و هم‌افزایی متوازن انسان و ماشین را در آتلیه‌های طراحی مفهومی معماری تضمین می‌نماید.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی زاینده طراحی مفهومی معماری مدل‌های انتشار پنهان شبکه‌های مولد تخاصمی طراحی قاعده‌مند تثبیت طراحی تعامل انسان و ماشین