معناشناسی نور و هندسه در معماری اسلامی-ایرانی و بازنمایی آن در کالبد معماری معاصر

معناشناسی نور و هندسه در معماری اسلامی-ایرانی و بازنمایی آن در کالبد معماری معاصر

عبدالسلام عزیزی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه

کد IOI مقاله : ABFG-ACZHZH
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    چکیده معماری اسلامی-ایرانی، تجلی‌گاه پیوند میان جهان‌بینی دینی و ساختار کالبدی است که در آن «نور» و «هندسه» به عنوان ارکان بنیادین، نقشی فراتر از عناصر شکلی ایفا کرده و بستری برای ادراک معنا و وحدت فراهم می‌آورند. با این حال، معماری معاصر ایران با چالش گسست از این سنت غنی و تقلیل این مفاهیم به رویکردهای فرمالیستی یا صرفاً کارکردی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین معناشناسی نور و هندسه در معماری سنتی و ارائه راهکارهایی برای بازنمایی آن‌ها در کالبد معاصر به انجام رسیده است. این مطالعه با روش کیفی و با تکیه بر تحلیل اسنادی و استدلال منطقی، به واکاوی مبانی نظری و سازوکارهای کالبدیِ این دو عنصر پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هندسه در سنت معماری ایرانی، منطقی زاینده برای سازمان‌دهی فضا و نور، عاملی برای ارتقای کیفیات حسی و معنوی است. بر این اساس، بازنمایی این مفاهیم در معماری معاصر نه در کپی‌برداری ظاهری از نقوش و احجام، بلکه در گذار از «فرم‌گرایی» به «منطقِ مولد» نهفته است؛ به‌گونه‌ای که با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین ساخت و طراحی پارامتریک، می‌توان اصول مدولاسیون، سلسله‌مراتب فضا و فیلتراسیون نور را در بستری نو و با زبانی معاصر بازآفرینی کرد. نتایج این پژوهش بر آن است که پیوند ارگانیک میان فرم، عملکرد و بستر فرهنگی، تنها راهکارِ دستیابی به فضایی واجد هویت در معماری امروز است.

کلمات کلیدی : نور هندسه معماری اسلامی ایرانی معماری معاصر معناشناسی بازآفرینی خلاق منطق مولد