معناشناسی نور و هندسه در معماری اسلامی-ایرانی و بازنمایی آن در کالبد معماری معاصر

عبدالسلام عزیزی1

چکیده :
چکیده معماری اسلامی-ایرانی، تجلی‌گاه پیوند میان جهان‌بینی دینی و ساختار کالبدی است که در آن «نور» و «هندسه» به عنوان ارکان بنیادین، نقشی فراتر از عناصر شکلی ایفا کرده و بستری برای ادراک معنا و وحدت فراهم می‌آورند. با این حال، معماری معاصر ایران با چالش گسست از این سنت غنی و تقلیل این مفاهیم به رویکردهای فرمالیستی یا صرفاً کارکردی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین معناشناسی نور و هندسه در معماری سنتی و ارائه راهکارهایی برای بازنمایی آن‌ها در کالبد معاصر به انجام رسیده است. این مطالعه با روش کیفی و با تکیه بر تحلیل اسنادی و استدلال منطقی، به واکاوی مبانی نظری و سازوکارهای کالبدیِ این دو عنصر پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هندسه در سنت معماری ایرانی، منطقی زاینده برای سازمان‌دهی فضا و نور، عاملی برای ارتقای کیفیات حسی و معنوی است. بر این اساس، بازنمایی این مفاهیم در معماری معاصر نه در کپی‌برداری ظاهری از نقوش و احجام، بلکه در گذار از «فرم‌گرایی» به «منطقِ مولد» نهفته است؛ به‌گونه‌ای که با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین ساخت و طراحی پارامتریک، می‌توان اصول مدولاسیون، سلسله‌مراتب فضا و فیلتراسیون نور را در بستری نو و با زبانی معاصر بازآفرینی کرد. نتایج این پژوهش بر آن است که پیوند ارگانیک میان فرم، عملکرد و بستر فرهنگی، تنها راهکارِ دستیابی به فضایی واجد هویت در معماری امروز است.

کلمات کلیدی : نور هندسه معماری اسلامی ایرانی معماری معاصر معناشناسی بازآفرینی خلاق منطق مولد


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACZHZH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACZHZH

سایر مقالات محل انتشار
  1. مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
  2. بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
  3. تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
  4. نستعلیق به‌مثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
  5. از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
  6. نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
  7. ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
  8. تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
  9. خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاب‌بندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونه‌هایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
  10. تحلیل مؤلفه‌های شکل‌دهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگ‌شولتز
  11. طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  12. تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینه‌سازی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  13. تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیاده‌مدار مبتنی بر بازتولید آیین‌های گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیاده‌راه فرهنگی رشت)
  14. واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
  15. تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر