نقش سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های مردمی در ارتقای تاب آوری و پاسخگویی نظام مدیریت بحران طبیعی در ایران

نقش سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های مردمی در ارتقای تاب آوری و پاسخگویی نظام مدیریت بحران طبیعی در ایران

سید مهدی هاشمی1

1) دکترا

کد IOI مقاله : ABGG-ABHHCK
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    چكيده ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، تنوع اقلیمی و قرارگیری در پهنه‌های پرخطر، همواره با انواع بلایای طبیعی از جمله زلزله، سیل، خشکسالی و طوفان مواجه بوده است. در چنین شرایطی، پاسخگویی مؤثر نظام مدیریت بحران تنها در گرو ظرفیت‌های نهادی و ساختارهای رسمی نیست، بلکه سرمایه اجتماعی، مشارکت‌های مردمی و همبستگی اجتماعی نیز نقشی اساسی در کاهش خسارات و تسریع روند امدادرسانی و بازسازی ایفا می‌کنند. هدف این پژوهش، بررسی نقش سرمایه اجتماعی و مشارکت‌های مردمی در ارتقای پاسخگویی نظام مدیریت بحران در ایران و تبیین ظرفیت‌های اجتماعی موجود در مواجهه با بلایای طبیعی است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌های مورد نیاز از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای، اسناد رسمی، گزارش‌های سازمانی و مقالات علمی گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در کنار اقدامات ساختاری و قانونی انجام‌شده در حوزه مدیریت بحران، حضور فعال مردم، گروه‌های محلی، سازمان‌های مردم‌نهاد، نیروهای داوطلب و شبکه‌های غیررسمی اجتماعی، نقش مهمی در افزایش سرعت واکنش، بهبود هماهنگی میدانی و کاهش آسیب‌پذیری جوامع محلی داشته است. با این حال، بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها همچنان با چالش‌هایی مانند ضعف در سازماندهی مشارکت‌های مردمی، کمبود آموزش‌های عمومی، ناهماهنگی میان نهادهای رسمی و غیررسمی، و نبود سازوکارهای پایدار برای تقویت اعتماد و همکاری اجتماعی مواجه است. بر این اساس، تقویت سرمایه اجتماعی، نهادینه‌سازی مشارکت مردمی، توسعه آموزش‌های اجتماع‌محور و ایجاد بسترهای مناسب برای تعامل مؤثر میان دولت و جامعه، از مهم‌ترین راهکارهای ارتقای پاسخگویی نظام مدیریت بحران در ایران به شمار می‌آید.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي مدیریت بحران بلایای طبیعی ایران ارزیابی عملکرد کاهش خسارات تاب‌آوری