گذار از برنامه‌ریزی فضایی سنتی به برنامه‌ریزی یکپارچه و تطبیقی: مطالعه تطبیقی کشورهای منتخب اروپا

گذار از برنامه‌ریزی فضایی سنتی به برنامه‌ریزی یکپارچه و تطبیقی: مطالعه تطبیقی کشورهای منتخب اروپا

سمیه آهنی1 نازنین میرزابیگی2 پانیذ برزگر3

1) استادیار دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

کد IOI مقاله : ABKD-ACZFGB
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    طی دو دهه اخیر، برنامه‌ریزی فضایی در اروپا زیر فشار هم‌زمان چالش‌های اقلیمی، مالی و نهادی از الگوی سنتی مبتنی بر تنظیم‌گری کاربری زمین فاصله گرفته و به رویکردهایی یکپارچه‌تر، تطبیقی‌تر و مشارکتی‌تر نزدیک شده است. این مقاله با روشی مروری و بر پایه 30 منبع علمی، شامل مطالعات تطبیقی بزرگ‌مقیاس اروپایی، چارچوب‌های نظری تاب‌آوری و حکمرانی فضایی و مطالعات موردی تک‌کشوری، سیر این گذار را در چهار کشور هلند، آلمان، فرانسه و انگلستان بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد این گذار مسیری خطی و همگرا نیست و در قالب «مسیرهای متعدد» (multiple trajectories) رخ می‌دهد. انگلستان که با نظام برنامه‌ریزی اختیاری خود در آغاز این دوره پیشروترین کشور از نظر تطبیق‌پذیری بود، اکنون به رویکردی قاعده‌محورتر بازمی‌گردد. هلند با وجود اصلاح قانونی گسترده (Omgevingswet) در عمل با کاهش تطبیق‌پذیری روبه‌رو شده است. آلمان همچنان به ضعف تاریخی ابزارهای تنظیم‌گر خود مقید مانده و فرانسه هم‌زمان دو فرایند متضاد، یعنی تغییر مقیاس و تمرکزگرایی مجدد، را تجربه کرده است. از این یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که یکپارچگی قانونی و رسمی شرط لازم، اما نه کافی، برای گذار واقعی به رویکرد تطبیقی در عمل است.

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی فضایی حکمرانی سرزمینی یکپارچگی سیاستی تطبیق‌پذیری مشارکت شهروندی اروپا