ارزیابی الگوی توسعه شهر اصفهان بر اساس ابعاد زیست‌پذیری شهری

ارزیابی الگوی توسعه شهر اصفهان بر اساس ابعاد زیست‌پذیری شهری

مهدی کاظمی1 سید معین خدایی2

1) طراحی شهری
2) مدیریت دولتی

کد IOI مقاله : ACFE-ACAACZ
محل انتشار : هشتمین کنفرانس بین المللی و نهمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(9iccacs.ir)
چکیده :
    مقدمه و هدف: امروزه شهرها با چالش‌های متعددی مواجه‌اند که کیفیت زندگی ساکنان را تهدید می‌کند. شهر اصفهان به عنوان یکی از کلان‌شهرهای برتر ایران، در دهه‌های اخیر رشد فیزیکی شتاب‌زده‌ای را تجربه کرده که الگوی آن با اصول توسعه پایدار و زیست‌پذیری همخوانی ندارد. این پژوهش با هدف ارزیابی کمی و کیفی الگوی توسعه شهر اصفهان بر اساس ابعاد پنج‌گانه زیست‌پذیری (اجتماعی، کالبدی، حمل‌ونقل، اقتصادی و زیست‌محیطی) انجام شده است. روش‌شناسی: تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی و با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) است. اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته از ۶۰ نفر از کارشناسان و متخصصان حوزه شهرسازی و زیست‌پذیری در اصفهان گردآوری شد. پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ (۰.۹۳۲) تأیید گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) برای اولویت‌بندی شاخص‌ها و ضریب همبستگی اسپیرمن برای سنجش روابط بین متغیرها با نرم‌افزار SPSS انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که از دیدگاه کارشناسان، شاخص اجتماعی با وزن ۳۴.۴ درصد، مهم‌ترین بعد زیست‌پذیری است و پس از آن به ترتیب شاخص‌های کالبدی (۲۱.۶ درصد)، حمل‌ونقل (۱۹.۱ درصد)، اقتصادی (۱۲.۶ درصد) و زیست‌محیطی (۱۲.۲ درصد) قرار دارند. در سطح زیرمعیارها، بیشترین اهمیت مربوط به «استاندارد شاخص امنیت»، «میزان وقوع آسیب‌های اجتماعی» و «سازگاری کاربری‌ها» بود. آزمون اسپیرمن نشان داد که بین «احساس تعلق به محیط» و «مشارکت شهروندان» (r=۰.۹۵۰)، و نیز بین «کیفیت پیاده‌روها» و «مبلمان شهری» (r=۰.۷۸۱) همبستگی مستقیم و قوی در سطح اطمینان ۹۹.۹ درصد وجود دارد. همچنین، بحران آب، فرونشست زمین، آلودگی هوا و بیکاری به عنوان مهم‌ترین چالش‌های عینی شهر شناسایی شدند. نتیجه‌گیری: الگوی توسعه شهر اصفهان با اصول زیست‌پذیری فاصله قابل‌توجهی دارد و شهر به ویژه در ابعاد زیست‌محیطی و اقتصادی با نارسایی‌های جدی مواجه است. ضروری است سیاست‌گذاری‌های شهری با اولویت‌دهی به تقویت سرمایه اجتماعی (امنیت و مشارکت)، ارتقای کیفیت کالبدی و مدیریت بحران‌های زیست‌محیطی، گام‌های مؤثری در جهت تبدیل اصفهان به شهری زیست‌پذیر بردارند.

کلمات کلیدی : توسعه شهری زیست‌پذیری شهر اصفهان تحلیل سلسله مراتبی (ahp) ضریب همبستگی اسپیرمن