رهبری سمی و زورگویی در محیط کار:مروری بر مبانی نظری ، پیامدها و راهکارهای مدیریتی در نظام های آموزشی

رهبری سمی و زورگویی در محیط کار:مروری بر مبانی نظری ، پیامدها و راهکارهای مدیریتی در نظام های آموزشی

فاطمه خدابخشی ده میرانی1 سپیده جعفری2

1) دانشجوی دکترای مدیریت آموزشی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، ایران
2) گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز،ایران

کد IOI مقاله : ACZF-ACAEAA
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(6icmba.ir)
چکیده :
    رهبری سمی و زورگویی در محیط کار از پدیده‌های مخرب سازمانی‌اند که در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران رفتار سازمانی و مدیریت آموزشی را به خود جلب کرده‌اند. نهادهای آموزشی به‌دلیل ساختار سلسله‌مراتبی و وابستگی اعضا به ارزیابی مدیران، می‌توانند بستر مناسبی برای بروز و تداوم این پدیده‌ها باشند. هدف پژوهش حاضر، تبیین مفهوم رهبری سمی، بررسی ارتباط آن با زورگویی در محیط کار، تحلیل پیشایندها و پیامدها و ارائه راهکارهایی برای نهادهای آموزشی است. پژوهش با روش مروری–تحلیلی و بر اساس بررسی منابع علمی معتبر انجام شد. نتایج نشان داد رهبری سمی الگویی پایدار از رفتارهای تحقیرآمیز، خودمحورانه، کنترل‌گرانه و ناعادلانه است که با فرسودگی و استرس شغلی، کاهش رضایت و تعهد، افزایش قصد ترک خدمت، تضعیف اعتماد و همکاری و افت اثربخشی سازمان همراه است. این پدیده حاصل تعامل ویژگی‌های رهبر، پیروان مستعد و محیط سازمانی مساعد است و زورگویی در محیط کار اغلب در همین بستر رشد می‌کند. بر اساس یافته‌ها، پیشگیری مؤثر نیازمند اصلاح فرایند انتخاب مدیران، آموزش رهبری اخلاقی، ایجاد امنیت روانی، تدوین منشور رفتار حرفه‌ای و راه‌اندازی سازوکارهای مستقل و محرمانه شکایت و حمایت است. در نهایت، مقابله با رهبری سمی می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد کلیدی در ارتقای کیفیت محیط کار، یادگیری و پژوهش در نهادهای آموزشی تلقی شود.

کلمات کلیدی : رهبری سمی زورگویی رهبری مخرب مدیریت آموزشی