وقتی ذهن زمان را خم میکند: مدلی الهامگرفته از نسبیت برای بررسی کشیدگی و فشردگی زمان ذهنی تحت تأثیر هیجان و توجه
وقتی ذهن زمان را خم میکند: مدلی الهامگرفته از نسبیت برای بررسی کشیدگی و فشردگی زمان ذهنی تحت تأثیر هیجان و توجه
علی برهانی1 زینب ساکتی2
1) دانشجوی کارشناسی روانشناسی، دانشکدۀ تعلیم و تربیت اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
2) استاد گروه روانشناسی دانشکدۀ تعلیم و تربیت اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
کد IOI مقاله
:
ACZF-ACAFEZ
محل انتشار :
ششمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(6icmba.ir)
چکیده :
ادراک زمان پدیدهای بنیادین در روانشناسی است که همچون مفهوم زمان در فیزیک، ماهیتی نسبی دارد. همانگونه که نظریۀ نسبیت خاص نشان میدهد گذر زمان به وضعیت ناظر وابسته است، در روانشناسی نیز زمان ذهنی متأثر از شرایط شناختی و هیجانی بوده و با زمان فیزیکی یکسان عمل نمیکند. پژوهشهای پیشین نشان دادهاند که هیجان نقشی اساسی در تحریف زمان ایفا میکند؛ بهطوریکه هیجانهای مثبت معمولاً موجب فشردگی و کوتاه شدن زمان ذهنی میشوند، درحالیکه هیجانهای منفی غالباً به کشیدگی و طولانیتر شدن تجربه زمانی میانجامند. از سوی دیگر، توجه نیز بر ادراک زمان اثر معکوس دارد. تمرکز بیشتر بر فعالیت، زمان ذهنی را کوتاهتر کرده و کاهش توجه به افزایش تخمین ذهنی زمان منجر میشود. در این پژوهش که توصیفی-همبستگی است، با الهام از اصول نسبیت خاص و با اتکا بر یافتههای روانشناختی فوق، مدلی برای کمیسازی زمان ذهنی پیشنهاد و آزمون شد. برای ارزیابی مدل، ۵۰ شرکتکننده به مدت ۳۰ دقیقه در فعالیتهای مطلوب یا نامطلوب درگیر شدند و زمان سپریشده را گزارش کردند. سپس پرسشنامههای MAAS و PANAS را تکمیل نمودند و بر اساس آن دادهها، زمان ذهنی ایشان با استفاده از مدل پیشنهادی برآورد شد. نتایج نشان داد همبستگی میان زمانهای برآوردی و گزارششده برابر با ۰٫۸۵ بود و ضریب تعیین ۰٫۵۶ بیانگر آن است که حدود ۵۶ درصد از تغییرات زمان گزارششده توسط زمان برآوردی قابل تبیین است. این یافتهها نشان میدهد مدل حاضر توانایی نسبتاً بالایی در کمیسازی زمان ذهنی دارد و میتواند در پژوهشهای آینده برای پیشبینی و تشخیص زودهنگام اختلالات مرتبط با ادراک زمان، همچون اضطراب و ADHD، مورد استفاده قرار گیرد.
کلمات کلیدی : ادراک زمان زمان ذهنی مدلسازی ریاضی زمان