بررسی علل خروج سرمایه از بازارهای مالی ایران

بررسی علل خروج سرمایه از بازارهای مالی ایران

زهرا قربانی خانقاه1

1) کارشناسی ارشد مدیریت کسب و کار گرایش مالی

کد IOI مقاله : ACZF-ACAGAK
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(6icmba.ir)
چکیده :
    خروج سرمایه از ایران پدیده‌ای چندبعدی است که تحت تأثیر تعامل عوامل کلان اقتصادی، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های اقتصادی و مالی، ریسک‌های سیاسی، ضعف‌های نهادی و ساختاری و انگیزه‌های رفتاری سرمایه‌گذاران شکل می‌گیرد. بااین‌حال، تحلیل این پدیده مستلزم تفکیک مفهوم «خروج سرمایه از کشور» از «جابه‌جایی منابع میان بازارهای داخلی» و همچنین تمایز آن از کاهش ورود سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی است. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مرور منابع کتابخانه‌ای، عوامل بالقوه مؤثر بر خروج سرمایه را در چهار دسته اصلی شامل عوامل کلان اقتصادی، عوامل سیاسی و بین‌المللی، عوامل نهادی و ساختاری و عوامل رفتاری بررسی می‌کند. شواهد پژوهشی درباره اقتصاد ایران نشان می‌دهد کاهش ارزش پول ملی، کسری بودجه و تحریم‌ها از عوامل مؤثر بر تورم و تشدید نااطمینانی‌های اقتصادی هستند و تحریم‌های اقتصادی و مالی می‌توانند از مسیر کاهش درآمدهای صادرات نفت، تضعیف ارزش پول ملی و کاهش رشد اقتصادی، محیط سرمایه‌گذاری را تحت تأثیر قرار دهند. 0(Ture & Khazaei, 2022; Hemmati et al., 2023; Laudati & Pesaran, 2023 )همچنین، مطالعات اختصاصی درباره ایران، بازده پایین سرمایه‌گذاری داخلی، ریسک‌های اقتصادی و مالی و موانع انتقال وجوه را از جمله عوامل مرتبط با فرار سرمایه شناسایی کرده‌اند. افزون بر این، شواهد تجربی نشان می‌دهد تحریم‌های مالی با کاهش ورود سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و افزایش خروج سرمایه در ایران ارتباط دارند (Rajabi & Hashemifarid, 2022; Heydarian et al., 2022). این مقاله تأکید می‌کند که وجود تورم، تحریم‌ها و نااطمینانی‌های اقتصادی، به‌تنهایی اثبات‌کننده وقوع یا تعیین‌کننده میزان خروج سرمایه نیست؛ ازاین‌رو، ارزیابی دقیق شدت، روند و روابط علّی این پدیده مستلزم تعریف عملیاتی روشن، استفاده از داده‌های معتبر جریان سرمایه و به‌کارگیری روش‌های تجربی مستقل است.

کلمات کلیدی : فرار سرمایه خروج سرمایه بازارهای مالی ایران نااطمینانی اقتصادی تحریم‌های مالی رفتار توده‌وار اعتماد سرمایه‌گذاران