مطالعۀ تطبیقی سبک فکری و تصویرشناسی در شرح سفرهای پولاک (ایران و ایرانیان) و سفرهای عبدالله مستوفی (شرح زندگانی من) در دورۀ قاجار

مطالعۀ تطبیقی سبک فکری و تصویرشناسی در شرح سفرهای پولاک (ایران و ایرانیان) و سفرهای عبدالله مستوفی (شرح زندگانی من) در دورۀ قاجار

مژگان مهدوی1

1) دانشجوی دکتری ادبیات - علوم تحقیقات

کد IOI مقاله : AZAF-AAZGFD
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی(meaconf.com/3rd)
چکیده :
    رویارویی اندیشه‌ورزان ایرانی با تمدن غربی همواره از منظر نگاه «خودی» به دیگری دستخوش قیاس و تطبیق بوده است. در پژوهش حاضر، به سبک فکری، و نگاه تصویرشناسانۀ مستوفی و پولاک درسفرنامه‌هایشان با استفاده از روش‌های رایج در ادبیات تطبیقی و به گونه‌ای ترکیبی پرداخته می‌شود. مستوفی و پولاک در یک محدودۀ زمانی متناظر، در کسوت مسافر، به سرزمین‌های یکدیگر سفر کرده و از چشم‌انداز «خود» به تماشای «دیگری» پرداخته‌اند. مسئله این است که تفاوت‌ها و شباهت‌هایی که آنها در سفرنامه‌هایشان به تصویر کشیده‌اند، بر اساس کلیشه‌های ذهنی متأثر از نگاه «خودی» به «دیگریِ» بیگانه و بر اساس «غیریت‌سازی» است یا مبتنی و منطبق بر واقعیت است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که هر دو تحت تأثیر کلیشه‌های ذهنی ناشی از فرهنگ یا جامعۀ خود بوده‌اند. مستوفی با نگاه به «دیگریِ» فرادست، تحت‌تأثیر پیشرفت‌های متعدد تمدن غرب قرار گرفته است، هر چند این تفاوت‌ها را با بازتاب شگرفی در آنچه به تصویر کشیده، ثبت نکرده است. پولاک «دیگریِ» فرودست را با نکته‌سنجی دقیق‌تری کاویده، و نسبت به مستوفی شواهد گسترده‌تری از جامعۀ مقصد در اختیار خواننده قرار داده است. با این همه در نوشته‌های پولاک، شواهدی از داوری نادرست و شتاب‌زده را در لابه‌لای سطور سفرنامۀ او می‌توان مشاهده کرد. پژوهش پیش رو یک تحقیق نظری است که با استفاده از روش‌های کتابخانه‌ای و فیش‌برداری انجام شده و از متون علمی، کتاب‌ها، پایان‌نامه‌ها، مقالات مجلات معتبر و سایت‌های علمی معتبر بهره‌برداری شده است. این مقاله بر مبنای روش توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی تطبیقی دو سفرنامه پرداخته است. در این مقاله، ابتدا تعریف و مفاهیم تصویرشناسی و ادبیات تطبیقی به‌طور دقیق تبیین و تحلیل شده است. از منابعی که مبانی این دو حوزه را پوشش می‌دهند، برای درک بهتر مفاهیم استفاده شده است. همچنین، در این پژوهش، روش کتابخانه‌ای و فیش‌برداری برای جمع‌آوری داده‌ها به‌کار رفته است.

کلمات کلیدی : ادبیات تطبیقی تصویرشناسی «خود» و «دیگری» سفرنامۀ پولاک شرح زندگانی من