شهر سبز؛ الگوی نوین در توسعه شهری

شهر سبز؛ الگوی نوین در توسعه شهری

حسین خانی1 مجتبی زمانی2 احمد آزادی سمرغاوه3 سید مجید حسینی پناه4 سمیه شعبانی اقطائی5

1) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری مشهد
2) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری مشهد
3) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری مشهد
4) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری مشهد
5) کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری مشهد

کد IOI مقاله : AZGB-ABEADH
محل انتشار : یازدهمین کنگره سالانه ملی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(11icsau.ir)
چکیده :
    شهرنشینی شتابان و تشدید روزافزون فشارهای زیست‌محیطی، از جمله آلودگی هوا، افزایش دمای شهری و کاهش منابع طبیعی، جستجو برای یافتن الگوهای نوین و کارآمد توسعه شهری را به یک ضرورت گریزناپذیر بدل ساخته است. در چنین بستری، مفهوم «شهر سبز» به عنوان یکی از رویکردهای کلیدی در برنامه‌ریزی شهری معاصر مطرح می‌شود؛ تلاش می‌کند الگوی جدیدی از همزیستی میان انسان، فناوری و طبیعت ارائه دهد. مقاله حاضر با هدف واکاوی ابعاد چندگانه این مفهوم و تحلیل دقیق یافته‌های پژوهش‌های معاصر تدوین شده چهار رکن اصلی تحقق شهر سبز را مورد ارزیابی قرار می‌دهد: 1) زیرساخت و فناوری‌های نوین؛ شامل زیرساخت دیجیتال، هوش مصنوعی، ساختمان‌های هوشمند، سیستم‌های کنترل انرژی و طراحی پارامتریک که به‌عنوان موتور محرکه تحول سبز عمل می‌کنند. این فناوری‌ها امکان مدیریت کارآمد منابع، پیش‌بینی و کاهش مخاطرات زیست‌محیطی و ایجاد تعامل پویا میان انسان و محیط را فراهم می‌سازند. 2) حکمرانی و سیاست‌گذاری؛ که اثربخشی آن در گرو تدوین چارچوب‌های ارزیابی دقیق، تقویت سازوکارهای مشارکت ذی‌نفعان و جلوگیری از تصمیم‌گیری‌های شتابزده یا شعاری است. حکمرانی کارآمد می‌تواند هماهنگی بین نهادهای مختلف شهری را افزایش داده و مانع از اتلاف منابع در پروژه‌های فاقد کارایی شود.3) عدالت محیطی و اجتماعی؛ مؤلفه‌ای که یادآور می‌شود سیاست‌ها و پروژه‌های سبز، در صورت بی‌توجهی به زمینه‌های اجتماعی، می‌توانند ناخواسته به تشدید نابرابری‌ها منجر شوند و پدیده «اشرافی شدن سبز» را رقم بزنند. از این‌رو تأکید می‌شود که دسترسی برابر به فضاهای سبز، امکانات حمل‌ونقل پاک و زیرساخت‌های زیست‌محیطی باید در اولویت قرار گیرد. 4) طراحی و برنامه‌ریزی فضایی؛ که بر نقش حیاتی فضاهای سبز شهری در تعدیل دما، ارتقای سلامت عمومی، کاهش جزیره حرارتی، بهبود کیفیت هوا و حفظ تنوع زیستی تأکید دارد. طراحی هوشمند فضاهای شهری می‌تواند ارتباط ساختاری میان شبکه‌های سبز، آبی و کاربری‌های مختلف ایجاد کرده و به تاب‌آوری شهری کمک کند.

کلمات کلیدی : شهر سبز پایداری شهری حکمرانی عدالت محیطی فناوریهای نوین