تأثیر هوش مصنوعی بر بازتعریف مبانی مسئولیت کیفری و چالشهای نوظهور نظام عدالت کیفری در مواجهه با فناوریهای پیشرفته
تأثیر هوش مصنوعی بر بازتعریف مبانی مسئولیت کیفری و چالشهای نوظهور نظام عدالت کیفری در مواجهه با فناوریهای پیشرفته
آرینا عبدالهی1
1) کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران.
کد IOI مقاله
:
ABGG-ABKFKG
محل انتشار :
یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
ادغام شتابان هوش مصنوعی در امور پلیسی، پیگرد قانونی و قضاوت، تصمیمگیری در سیستم قضایی را متحول کرده و عدم تطابق اساسی بین حقوق جزای انسانمحور و فرآیندهای الگوریتمی را آشکار ساخته است. از آنجایی که ابزارهای یادگیری ماشینی به طور فزایندهای برای تحلیل شواهد، امتیازدهی ریسک تکرار جرم و پلیس پیشبینیکننده به کار گرفته میشوند، دکترینهای سنتی حقوق جزا در مورد اقدام داوطلبانه، علیت و قصد ذهنی به شدت تحت فشار قرار گرفتهاند. این مقاله بررسی میکند که چگونه هوش مصنوعی مبانی مسئولیت کیفری را بازتعریف میکند و چالشهای سیستمی نوظهور پیش روی سیستم عدالت کیفری مدرن را شناسایی میکند. این مطالعه با استفاده از یک روششناسی بررسی متون اعتقادی و تطبیقی، مباحث دانشگاهی معاصر، چارچوبهای قانونی و رویههای قضایی مربوط به سیستمهای خودمختار، مدلهای انتساب مسئولیت و حقوق اساسی را تجزیه و تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که آسیبهای ناشی از هوش مصنوعی به ندرت نتیجه اقدامات منفرد انسانی هستند، بلکه از شبکههای اجتماعی-فنی پیچیده و توزیعشده ناشی میشوند و مدلهای مسئولیت فردگرایانه سنتی را ناکافی میدانند. در حالی که مدلهایی مانند دکترین نمایندگی بیگناه نمیتوانند استقلال الگوریتمی واقعی را در نظر بگیرند، تغییر به سمت سهلانگاری سیستماتیک شرکتها و مسئولیت سختگیرانه محصول، مسیر مناسبتری را برای رفع شکافهای پاسخگویی ارائه میدهد. علاوه بر این، یافتهها نشان میدهد که ابهام الگوریتمهای «جعبه سیاه» با جلوگیری از بازرسی یا به چالش کشیدن شواهد الگوریتمی توسط متهمان، مستقیماً روند دادرسی و حق محاکمه عادلانه را تضعیف میکند. همزمان، اتکا به دادههای تاریخی مغرضانه در ارزیابی ریسک و پلیس پیشبینیکننده، تبعیض سیستماتیک را تداوم میبخشد و همبستگیهای آماری را به فرضیات پیشگیرانه از گناه تبدیل میکند. در نتیجه، این مقاله استدلال میکند که سیستم عدالت کیفری باید از مقررات واکنشی به حکومتداری پیشگیرانه گذار کند. برای حفظ حاکمیت قانون و محافظت از حقوق اساسی بشر، حوزههای قضایی باید استانداردهای هماهنگ و بینالمللی را برای حسابرسی الگوریتمی ایجاد کنند، الزامات شفافیت سختگیرانهای را اجرا کنند که بر اسرار تجاری شرکتها غلبه میکند و پروتکلهای قوی «انسان در حلقه» را برای محافظت از فرض بیگناهی در عصر دیجیتال اجرا کنند.
کلمات کلیدی : هوش مصنوعی مسئولیت کیفری جرم معنوی شفافیت الگوریتمی پلیس پیشبینیکننده