بررسی تاثیر صادرات محصولات کشاورزی آب بربر بحران آب در ایران

بررسی تاثیر صادرات محصولات کشاورزی آب بربر بحران آب در ایران

آیداعنایتی1

1) دانش آموز پایه نهم دبیرستان فاطمیه، نطنز، شهرستان نطنز، اصفهان، ایران

کد IOI مقاله : ACZE-ACZFZD
محل انتشار : دهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(10icsda.ir)
چکیده :
    چکیده حدود ۷۱ درصد از سطح زمین را آب پوشانده است؛ با این حال، تنها حدود ۳ درصد از این مقدار را منابع آب شیرین تشکیل می‌دهند. ایران به دلیل قرارگیری در اقلیمی خشک و نیمه‌خشک، با کمبود شدید آب و خشکسالی مواجه است. بخش کشاورزی حدود ۷۴ درصد از کل مصرف آب کشور را به خود اختصاص می‌دهد و از این رو، مدیریت کارآمد آب در این بخش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. یکی از دغدغه‌های اصلی، کشت و صادرات محصولات کشاورزی آب‌بر (نیازمند آب زیاد)، به‌ویژه در مناطق دچار کم‌آبی است؛ چرا که آب مصرف‌شده در فرآیند تولید این محصولات، به‌صورت غیرمستقیم و در قالب «آب مجازی» صادر می‌شود. این مطالعه مروری به بررسی ۲۰ محصول عمده کشاورزی در ایران، شامل سیب، نارنگی، پرتقال، هندوانه، سیب‌زمینی، خیار، زرشک، پسته، زعفران، گوجه‌فرنگی، کاهو، گلابی، خرمالو، کنجد، ذرت، طالبی و گرمک، چای، پیاز، کیوی و توت‌فرنگی می‌پردازد. در ابتدا، میزان آب مجازی هر محصول (بر حسب لیتر بر کیلوگرم) بررسی و مقایسه شد. سپس، مقاصد اصلی صادرات این محصولات شناسایی و تحلیل گردید. در نهایت، با مقایسه میزان آب مجازی و داده‌های صادراتی، تأثیر صادرات محصولات کشاورزی آب‌بر بر بحران آب ایران ارزیابی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که صادرات محصولات آب‌بر با ارزش اقتصادی پایین، نظیر هندوانه و گوجه‌فرنگی، منجر به هدررفت قابل‌توجه آب مجازی و در عین حال کسب عایدی اقتصادی نسبتاً ناچیز می‌شود. در مقابل، صادرات محصولات باارزش بالا مانند زعفران، علی‌رغم نیاز به آب مجازی، منافع اقتصادی به‌مراتب بیشتری به همراه دارد. بنابراین، جایگزینی صادرات محصولات آب‌بر و کم‌ارزش با محصولات کشاورزی باارزش و کم‌مصرف از نظر آب، در کنار واردات کالاهای بسیار آب‌بر، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش بحران آب ایران و ترویج مدیریت پایدار منابع آب ایفا کند.

کلمات کلیدی : بحران آب محصولات کشاورزی آب‌بر آب مجازی کشاورزی ایران