طراحی قابلیت محور، رویکردی روانشناسانه در طراحی محیط

مینو قره بگلو¹ ائلناز نظرزاده²

1) دانشیار.دانشکده ی معماری و شهرسازی،دانشگاه هنر اسلامی تبریز،تبریز
2) دانشجوی کارشناس ارشد مهندسی معماری،دانشکده معماری وشهرسازی،دانشگاه هنر اسلامی تبریز،تبریز

کد IOI مقاله : XAAG-CDDEC
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(5icsau.com)
چکیده :
    رفتارهای انسانی همواره در یک مکان(محیط رفتاری)شکل می گیرد وارزیابی جامع او بدون توجه به تاثیرات محیطی امکان پذیر نخواهد بود.به همین ترتیب، مکان را نباید مجزا از رفتار انسان و درک اهداف، نیازها وخواسته های کاربران وفعالیت هایی که مکان امکانات آن ها رافراهم می آورد، ارزشیابی کرد. در یک محیط نیز، قابليت هاي محيط داشته هاي پيکره بندي کالبدي يک شي ء يا يک مکان رفتاري است که آن را براي فعاليت هاي خاصي قابل استفاده مي سازد. بعضي از خواسته ها توسط يک شي ء يا محيط زميني، زنده يا فرهنگي، از ديگر خواسته ها راحت تر تامين مي شوند؛ بعضي از فعاليت ها در پيکره بندي ويژه اي از محيط ساخته شده، نياز هاي بعضي از مردم را تا مين و نياز هاي بعضي ديگررا تامين نمي کنند. قابليت هاي يک محيط کالبدي، خوب يا بد، چيزي است که آن محيط با ويژگي هاي پيکيره بندي و سازنده خود پيشنهاد مي نمايد. بنابراین در پی پاسخ به این سوال ها که سطوح مختلف محیط را چگونه می توان دسته بندی کرد؟ و چه قابلیت هایی را می توان در سطوح مختلف محیطی اظهار داشت که سبب طراحی قابلیت محور محیط می شود؟ به دنبال پاسخ گویی به نیاز های متناظر با این سطوح و قابلیت ها می باشیم. در این پژوهش به روش توصیفی_تحلیلی، به مرور متون و تحلیل محتوای قابلیت های محیط و سطوح محیطی پرداخته تا دسته بندی جدیدی از محیط ارائه داده و چهارچوبی اساسی برای درک قابلیت های محیطی و طراحی بر اساس قابلیت های مختلف سطوح محیطی برسد. طبق چهارچوب این مقاله، محیط دارای سطوح عینی و ذهنی است قابلیت های محیط نیز به دو سطح بالقوه نهفته در محیط و قابلیت های موثر بر انسان طبقه بندی می شود.قابلیت های بالقوه که ادعای رفع خواست و نیاز های انسان را دارد و از سویی دیگر نیاز های انسان توسط قابلیت های موثر تامین می شود. هر چه طراحی بر اساس قابلیت های محیطی صورت گیرد، طراحی موفق تری در راستای تمرکز بر انسان و محیط خواهیم داشت.

کلمات کلیدی : محیط قابلیت های محیطی قابلیت های انسانی سطوح مختلف محیطی