شمایل شناسی نقوش پهلوانی بر سردر حمام گنجعلیخان کرمان

شمایل شناسی نقوش پهلوانی بر سردر حمام گنجعلیخان کرمان

وحیده جلال کمالی1 حمیدرضا محبی2

1) دانشجویی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، ایران
2) Hr_mohebi2002 @ yahoo.com عضو هیات علمی دانشگاه یزد، یزد، ایران

کد IOI مقاله : XACB-CBFHE
محل انتشار : کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشور های جهان اسلام(cau2018.ir)
چکیده :
    حمام‌های عمومی در شهرهای اسلامی اهمیت زیادی داشته‌اند و از مهم‌ترین بناهای شهری پس از مسجد و مدرسه محسوب می‌شوند. در طول تاریخ موقعیت مکانی حمام و قرار گرفتن آن در کنار مراکز مهم و اثرگذاری چون بازار و مسجد موجب می‌گردید تا همواره به عنوان مکان تجمع در وقوع رویدادهای اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. زمینه‌های مذهبی شکل‌گیری حکومت صفوی در ایران موجب ترویج فرهنگ وقف و گسترش ساخت بناهای عام‌المنفعه از جمله حمام‌ها شد. حمام گنجعلیخان کرمان در دوران حکومت شاه عباس صفوی و در سایه‌ی همین فرهنگ ساخته شد. از این دوره به بعد تصاویر جانوران، انسان و گیاهان به تعداد زیادی بر روی کاشی ازاره‌ها و آهک‌بری‌های سربینه و سردر حمام‌ها نقش بست. این شیوه تا دوره قاجار ادامه یافت، لیکن در طرح و تصویر در این دوره دگرگونی خاصی ایجاد شد و تصاویر بیشتر جنبه‌ی حماسی و گاه تفننی به خود گرفت. این پژوهش کوشیده است ضمن معرفی حمام گنجعلیخان به تحلیل دو نقاشی آن با موضوع ورزش پهلوانی با استفاده از رویکرد شمایل‌شناسی بپردازد. ترسیم نقش‌مایه‌ها در حمام‌ها حاصل ذوق و احساس نقاشان عامیانه بوده و جهت سرگرم نمودن مردم با موضوعات مورد علاقه‌شان، برای مکان‌های عمومی خلق می‌شدند.

کلمات کلیدی : نقاشی پهلوانی حمام گنجعلیخان کرمان شمایل‌شناسی