بررسی تیمچه بازار قم به عنوان اثری برجسته در طراحی شهری و پایداری معماری ایرانی- اسلامی

هاله غفاری نیک¹

1) دانشجوی کارشناسی مهندسی معماری، دانشگاه آزاد قم

کد IOI مقاله : XADA-BKGGH
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی علوم و مهندسی(6icesconf.com)
چکیده :
    در هر شهر مجموعه ای از انواع فضاهای شهری طراحی شده و یا به تدریج شکل گرفته را میتوان مشاهده کرد. فضاهای شهری گوناگونی در بازار شهرهای سنتی که دارای فرهنگ غنی طراحی شهری در شهرسازی بوده اند، هر کدام متناسب با نوع نیاز شهروندان شکل گرفته است. داد و ستد و تجارت از گذشته های دور و دوران کهن موجب استحکام روابط اجتماعی و توسعه روابط فرهنگی میشده که در توسعه اقتصادی نقش حائز اهمیتی داشته است. تیمچه ها را میتوان جزئی از فضاهای شهری سنتی ایرانی-اسلامی قلمداد کرد که به دو صورت مسقف و سر باز هستند. معماری سنتی شهر های تاریخی همواره بیانگر فرهنگ ایرانی- اسلامی مردم بومی بوده است. علاوه بر محدودیت های اقلیمی هر منطقه از عوامل اصلی ایجاد سبک های خاص معماری است. در نظام تقسیم بندی فضاهای شهری به دو دسته فضاهای حرکت و مکث اشاره شده است فضاهای شهری در ایران را نیز میتوان به همین طریق دسته بندی کرد در مجموعه های تجاری- سنتی ایران میشود. راسته های بازار را در بخش فضای حرکتی و تیمچه ها را در بخش مکث نیمه عمومی شهری به حساب می آید. در این مقاله باروش توصیفی-تحلیلی ضمن اشاره به دسته بندی تیمچه های ایران سعی شده به صورت موردی تیمچه قم به عنوان اثری برجسته از لحاظ ویژگی هایی مانند موقعیت جغرافیایی، پلان، شکل، فرم، تزیینات و مقطع معرفی گردد را بررسی نماید. نتیجه این پژوهش علاوه بر کسب شناخت بیشتر نسبت به تیمچه بازار قم برتری تیمچه را در زمینه های گفته شده نسبت به پاساژ ها نشان میدهد. که خود دلیلی بر اصالت و قدمت موضوع طراحی شهری و پایداری معماری ایرانی- اسلامی دارد.

کلمات کلیدی : بازار تیمچه معماری قم