بررسی تطبیقی معرفت عقلی در سلوک عارفانه از منظر ابن¬عربی و مولوی

بررسی تطبیقی معرفت عقلی در سلوک عارفانه از منظر ابن¬عربی و مولوی

مریم السادات نوابی قمصری1

1) استادیار و عضو هیأت علمی گروه معارف . الهیات دانشگاه فرهنگیان.

کد IOI مقاله : XDFH-FFHCE
محل انتشار : چهارمین همایش یگانگی و بیگانگی در عرفان مولانا(molanauma.ir)
چکیده :
    آراء عارفانه ابن¬عربی و مولوی در باب جایگاه عقل در معرفت حقیقت، علی¬رغم این که به جهت مشرب عرفانی دو اندیشمند به یکدیگر نزدیک است؛ به دلیل رویکرد خاص آن¬ها به موضوع، تفاوت¬های قابل توجهی نیز دارد. به نظر اساس این تفاوت، به رویکرد نظری ابن¬عربی به معرفت عقلی در شناخت خداوند به عنوان بحثی از مباحث عرفان نظری باز می-گردد؛ در حالی¬که موضع مولوی در برابر عقل، صرفا عارفانه و یا به تعبیر بهتر موضعگیری در برابر معرفت عقلی فلاسفه است. این امر باعث شده معرفت عقلی در سلوک عارفانه در اندیشه ابن¬عربی در مقایسه با مولوی جایگاه ارزشمندتری داشته و به طور مفصل¬ به آن توجه شود. از منظر این دو اندیشمند عقل در سطح فرودین ادراک، نه به عنوان مرتبه ای از مراتب سلوک، به جهت عجز شایسته است تابع شریعت باشد و با عقل کامل انبیا پیوند خورد. اما در سلوک عارفانه آن¬گاه که رهرو به وصال با عالم عقل کل دست می¬یابد، معرفت عقلی به گونه¬ای به طور مستقل مورد توجه قرار می¬گیرد. در این نوشتار سعی شده به روش توصیفی- تحلیلی پس از اشاره¬ به جایگاه عقل در آراء ابن¬عربی و مولوی، به موضوع معرفت عقلی سالک به عنوان دومین مرتبه از مراتب سلوک عارفانه پرداخته شود.

کلمات کلیدی : ابن¬عربی مولوی معرفت عقلانی حیرت تنزیه