سکوت عارفانه به روایت ابن¬عربی و مولوی

سکوت عارفانه به روایت ابن¬عربی و مولوی

مریم السادات نوابی قمصری1

1) استادیار و عضو هیأت علمی گروه معارف . الهیات دانشگاه فرهنگیان.

کد IOI مقاله : XDFH-FFHCF
محل انتشار : چهارمین همایش یگانگی و بیگانگی در عرفان مولانا(molanauma.ir)
چکیده :
    بحث از زبان دین از جمله مباحث مورد عنایت عرفا در بحث از سلوک عرفانی سالک است. آن¬چه بحث از زبان دین را در عرفان منحصر به فرد ساخته و آن را از علم کلام متمایز می¬کند، توجه به زبان عارف در آخرین سلوک معرفتی، معرفت شهودی، است. این معرفت که حاصل مواجهه واصل با انوار ذات الهی است زبان خاصی می¬طلبد که ابن¬عربی و مولوی به آن توجه کرده¬اند. از منظر این دو عارف کلام، حاصل معرفت عقلی و حسی نسبت به أسما، صفات و افعال خداوند است و ازآن¬جا که ذات مرتبه¬ای فراتر از وجود و در نتیجه ورای ادراک و تخیل می¬باشد، در شهود عرفانی واصل، سخنوری جایگاهی ندارد و سکوت زبان عارف در توصیف و ستایش خداوند است. ابن¬عربی با رویکرد هستی¬شناسانه از ظلمت فراوجودی ذات سخن می¬گوید و با رویکرد معرفتی از ظلمت عقل و بصیرت در مواجهه با وفور انوار ذات. زبان خاموش عارف در آن مرتبه در تفکر ابن¬عربی حاصل چنین بینشی است. مولوی نیز با رو یکردی معرفتی به زبان واصل به حق توجه کرده و نهایت سلوک را حیرت از مشاهده ذات می¬داند. این حیرت ناشی از عجز عقل در معرفت به حق و نیز معرفتی متفاوت از معرفتی است که سالک در طی طریق به گمان خود از خداوند کسب کرده است. در پرتو چنین معرفت شهودی، جهلی ستودنی وجود عارف را فرا می¬گیرد. از منظر این دو متفکر همان¬گونه که سکوت عارفانه از کلام در توصیف خداوند گویاتر است، جهل عارفانه نیز از دانش استدلالی باارزش¬تر می¬باشد.

کلمات کلیدی : ابن¬عربی مولوی سکوت عارفانه جهل حیرت ظلمت