گیاه دارویی خاکشیر و نگاهی بر مزایای اقتصادی و اجتماعی محصول آن در شهرستان بشرویه استان خراسان جنوبی
گیاه دارویی خاکشیر و نگاهی بر مزایای اقتصادی و اجتماعی محصول آن در شهرستان بشرویه استان خراسان جنوبی
فرهود گل محمدي1 زینب الهیان2
1) استاديار دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند - و عضو بسیج اساتید استان خراسان جنوبی
2) دانشجوي دکترای رشته ترویج و آموزش کشاورزی پایدار دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند- و کارشناس مسئول واحد ترویج در مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان بشرویه در استان خراسان جنوبی
کد IOI مقاله
:
XEBK-HFHGH
محل انتشار :
ششمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(6icsda.ir)
چکیده :
خاکشیر یکی از گیاهان دارویی و خوراکی است که مصرف بالایی دارد. در صورتی که خاکشی در باغها به صورت خودرو سبز شده باشد، علف هرز محسوب شده و ریشهکن میشود. ضمن اینکه دام هم علاقهای به این گیاه ندارد، و این یعنی خاکشی از علوفه دامی به حساب نمیآید. صادرات خاکشیر ایران در سال ۲۰۱۸، حدود ۴٫۵ میلیون دلار و به مقاصد عمده شامل کشورهای پاکستان، امارات متحده عربی، عراق، آلمان، هند، اتریش و فرانسه بوده است. این گیاه در طب سنتی نیز توصیه شده است. به همین دلیل افراد زیادی تمایل دارند از این گیاه استفاده کنند. خاکشیر گیاهی است که در زبان عامیانه به آن خاکشی گفته میشود. از دیگر نامهای آن میتوان به شفترک نیز اشاره کرد. خاکشیر گیاهی از تیرهی شببویان یک یا دو ساله است. این گیاه عموما در کوهستانها و دشتها رشد میکند. این گیاه حاوی تخمهایی به رنگهای قهوهای و قرمز است. این تخمها ریز و دراز هستند و نوع قرمز آن طعم نسبتا تلخی دارد. این گیاه ساقهای بلند دارد که طول آن به یک متر نیز میرسد. در بالای گیاه کرکی به چشم نمیخورد، در حالی که پایین ساقه خاکشیر مقدار زیادی کرک دارد. خاکشی دارای تعدادی اسید چرب، مانند اسید لینوئیک، اسید لینولنیک، اسید اولئیک، اسید پالمتیک و اسید استئاریک است. همچنین که در آن اسانس روغن فرّاری وجود دارد که دارای مواد بنزیل و ایزوسیانات است. گیاه خاکشیر از قسمت بالایی ساقه انشعاباتی دارد و گلهایی به رنگ زرد روشن در آن دیده میشوند. تخمهای این گیاه طبع سردی دارند و به همین دلیل بیشتر افراد در فصل تابستان از خاکشیر استفاده میکنند تا به گرمازدگی دچار نشوند. به همین شکل افرادی که طبع سرد دارند نباید در مصرفش زیادهروی کنند. بسیاری از افراد در فصل تابستان احساس تشنگی بیشتری دارند. به همین دلیل دنبال نوشیدنیهایی هستند که با خوردن آن بتوانند تشنگی خود را رفع کنند و کمتر تشنه شوند. شربت خاکشیر با آبلیمو یکی از این نوشیدنیها است. دانههای خاکشیر با حبس کردن آب درون خود میتوانند آب مورد نیاز بدن را به صورت کامل تامین کنند. البته باید دقت داشته باشید که نباید به صورت افراطی از این شربت استفاده کرد، زیرا شربت خاکشیر حاوی شکر است و شکر نیز برای سلامتی بسیار ضرر دارد. این گیاه فوقالعاده، خواص زیادی دارد که از جمله آنها میتوان به خواص دارویی بینظیر اشاره کرد. خاکشیر (خاکشی) ایرانی با نام علمی Descurainia Sophia که با نامهای flixweed و tansy mustard نیز شناخته شده است از خانواده Brassicaceae است. گیاه خاکشیر در خراسان با نام khobbah نیز شناخته میشود. نویسنده این مقاله با توجه به سه دهه سکونت و تدریس در منطقه و بازدیدهای میدانی که از مزارع موضوع تحقیق داشته است به بررسی گیاه دارویی خاکشیر و نگاهی بر مزایای اقتصادی و اجتماعی محصول آن در شهرستان بشرویه استان خراسان جنوبی می پردازد.
کلمات کلیدی : گیاه دارویی خاکشیر مزایای اقتصادی و اجتماعی عوامل وضعیت ها شهرستان بشرویه استان خراسان جنوبی