گیاه دارویی خاکشیر و نگاهی بر مزایای اقتصادی و اجتماعی محصول آن در شهرستان بشرویه استان خراسان جنوبی

فرهود گل محمدي1 زینب الهیان2

چکیده :
خاکشیر یکی از گیاهان دارویی و خوراکی است که مصرف بالایی دارد. در صورتی که خاکشی در باغ‌ها به صورت خودرو سبز شده باشد، علف هرز محسوب شده و ریشه‌کن می‌شود. ضمن این‌که دام هم علاقه‌ای به این گیاه ندارد، و این یعنی خاکشی از علوفه دامی به حساب نمی‌آید. صادرات خاکشیر ایران در سال ۲۰۱۸، حدود ۴٫۵ میلیون دلار و به مقاصد عمده شامل کشورهای پاکستان، امارات متحده عربی، عراق، آلمان، هند، اتریش و فرانسه بوده است. این گیاه در طب سنتی نیز توصیه شده است. به همین دلیل افراد زیادی تمایل دارند از این گیاه استفاده کنند. خاکشیر گیاهی است که در زبان عامیانه به آن خاکشی گفته می‌شود. از دیگر نام‌های آن می‌توان به شفترک نیز اشاره کرد. خاکشیر گیاهی از تیره‌ی شب‌بویان یک یا دو ساله است. این گیاه عموما در کوهستان‌ها و دشت‌ها رشد می‌کند. این گیاه حاوی تخم‌هایی به رنگ‌های قهوه‌ای و قرمز است. این تخم‌‌ها ریز و دراز هستند و نوع قرمز آن طعم نسبتا تلخی دارد. این گیاه ساقه‌ای بلند دارد که طول آن به یک متر نیز می‌رسد. در بالای گیاه کرکی به چشم نمی‌خورد، در حالی که پایین ساقه خاکشیر مقدار زیادی کرک دارد. خاکشی دارای تعدادی اسید چرب، مانند اسید لینوئیک، اسید لینولنیک، اسید اولئیک، اسید پالمتیک و اسید استئاریک است. همچنین که در آن اسانس روغن فرّاری وجود دارد که دارای مواد بنزیل و ایزوسیانات است. گیاه خاکشیر از قسمت بالایی ساقه انشعاباتی دارد و گل‌هایی به رنگ زرد روشن در آن دیده می‌شوند. تخم‌های این گیاه طبع سردی دارند و به همین دلیل بیشتر افراد در فصل تابستان از خاکشیر استفاده می‌کنند تا به گرمازدگی دچار نشوند. به همین شکل افرادی که طبع سرد دارند نباید در مصرفش زیاده‌روی کنند. بسیاری از افراد در فصل تابستان احساس تشنگی بیشتری دارند. به همین دلیل دنبال نوشیدنی‌هایی هستند که با خوردن آن بتوانند تشنگی خود را رفع کنند و کمتر تشنه شوند. شربت خاکشیر با آبلیمو یکی از این نوشیدنی‌ها است. دانه‌های خاکشیر با حبس کردن آب درون خود می‌توانند آب مورد نیاز بدن را به صورت کامل تامین کنند. البته باید دقت داشته باشید که نباید به صورت افراطی از این شربت استفاده کرد، زیرا شربت خاکشیر حاوی شکر است و شکر نیز برای سلامتی بسیار ضرر دارد. این گیاه فوق‌العاده، خواص زیادی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به خواص دارویی بی‌نظیر اشاره کرد. خاکشیر (خاکشی) ایرانی با نام علمی Descurainia Sophia که با نام‌های flixweed و tansy mustard نیز شناخته شده است از خانواده Brassicaceae است. گیاه خاکشیر در خراسان با نام khobbah نیز شناخته می‌شود. نویسنده این مقاله با توجه به سه دهه سکونت و تدریس در منطقه و بازدیدهای میدانی که از مزارع موضوع تحقیق داشته است به بررسی گیاه دارویی خاکشیر و نگاهی بر مزایای اقتصادی و اجتماعی محصول آن در شهرستان بشرویه استان خراسان جنوبی می پردازد.

کلمات کلیدی : گیاه دارویی خاکشیر مزایای اقتصادی و اجتماعی عوامل وضعیت ها شهرستان بشرویه استان خراسان جنوبی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تولیدات گیاهی و علوم باغبانی
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران
آدرس وب سایت کنفرانس : 6icsda.ir
کد IOI مقاله : XEBK-HFHGH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XEBK-HFHGH

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. نقش صنایع دستی و اکوتوریسم در توسعه پایدار و اشتغالزایی منطقه روستای چهارده بالا شهرستان بیرجند از دیدگاه مردم محلی
  2. بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی دهیاری ها در بخش جلگه زوزن شهرستان خواف
  3. سیر تکاملی برنامه های ترویج و توسعه کشاورزی و روستایی هندوستان از دوران استعمار بریتانیا تا شکوفایی امروز (با نگاهي بر نتایج و خط مشی های کنگره ترویج و آموزش کشاورزی 2014 برای این سیستم)
  4. بررسی موانع و راهکارهای توسعه و ترویج کشت¬های گلخانه¬ای در شهرستان زابل
  5. بـررسی پـیـا مـدها و اثـرات اجـرای طـرح هـادی روستایی (مطالعه موردی روستاهای فـورخاص و دره عبـاس شهرستان درمیـان استان خراسان جنوبی)
  6. بـررسی اثرات توسعه اي تعاونی روستایی زنان خراشاد بيرجند در توانمندسازی، ایجاد اشتغال، حفظ محیط و ماندگاری مردم محلی
  7. ‎ اكوتوريسم راهکاری مناسب در‎ ‎توسعه پایدار خراسان جنوبی‎ ‎‏(مطالعه موردی: تالاب كجي نمكزار شهرستان نهبندان)‏
  8. نقش بازارچه های محلی و روزانه در افزایش رضایت مصرف کنندگان ‏ و درآمد تولیدکنندگان محصولات کشاورزی در استان های گیلان و ‏خراسان جنوبی
  9. بهره وری منابع آب در شرایط جهانی شدن اقتصاد در کشورهای جهان ‏دارای منابع آبی مشترک ( نگاهی بر تالاب بین المللی هامون)‏
  10. ارزیابی نیازهای آموزشی- ترویجی گاوداران پرورش دهنده گاو شیری ‏ در مجتمع دامداری شهر اسلامیه استان خراسان جنوبی
  11. بررسی نقش شرکت سهامی زراعی ایثارگران دشت خوشاب در ایجاد اشتغال و توسعه پایدار، امنیت و ماندگاری روستاییان و بهره برداری از منابع آبی مشترک در مناطق مرزی شهرستان سربیشه استان خراسان جنوبی
  12. نگاهی بر جنگ های آب و حقوق و قوانین بین المللی در مدیریت منابع آبی (همراه بررسی وضعیت روستاییان در شرایط خشکسالی های اخیر در حوضه های آبی زاینده رود و جنوب شرق کشور)
  13. نگاهی بر ظرفیت ها و اثرات طرح گردشگري روستاهای چنشت و مزارکاهی در بهبود كيفيت زندگي، اشتغال، امنیت و مسكن مردم محلی شهرستان سربیشه استان خراسان جنوبی
  14. بررسی دیدگاههای مردم محلی در مورد اثرات اقتصادی- اجتماعی- فرهنگی گردشگری و خانه های دوم در روستای خرو شهرستان طبس
  15. A viewpoint toward rural women participation for entrepreneurship, empowerment and sustainable development in boundary regions in south-east of Iran
سایر مقالات محل انتشار
  1. مطالعه دیدگاه شهروندان شهر رشت درباره‌ی نقش گیاهان زینتی فضای سبز درسبک زندگی آن‌ها
  2. سیستم گردشگری و زنجیره ارزش گردشگری
  3. بررسی نقش توسعه پایدار در محیط زیست سالم
  4. بررسی عوامل موثر درروشهای حسابداری مدیریت آب
  5. ارزیابی اثرات زیست محیطی گردشگری بر شهرهای ساحلی استان بوشهر با استفاده از روش ارزیابی اثرات سریع (RIAM)
  6. بررسی دما، پرایمینگ بذر و مدت آن بر جوانه زنی و رشد گیاهچه در گیاه پنبه
  7. سرمایه گذاری کشاورزی، ظرفیت تولید و بهره وری
  8. بررسی اقلیم آسایش شهر انزلی به منظور تعیین تقویم زمان گردشگری
  9. بازارچه مرزی ماهیرود نمونه ای موفق در استفاده از ظرفیت های مناطق روستایی استرتژیک در اشتغالزایی و توسعه پایدار استان خراسان جنوبی (مرزبانی و امنیت درگسترش آن و روابط اقتصادی با افغانستان پسا آمریکا)
  10. گردشگری مذهبی در مناطق روستایی استان چهارمحال و بختیاری (امامزاده حضرت حمزه علی (ع) از نوادگان امام سجاد (ع) در شهرستان بلداجی)
  11. اهمیت مشارکت در آموزش برای توسعه پایدار و بهداشت (مطالعه موردی: شهرداری کرج)
  12. گروه گونه های بوم شناختی جل (Prunus Laurocerasus L.) در درّه واز
  13. Dye-contaminated effluent: microbial methods for long-term remediation
  14. تاثیر عصاره جلبک دریایی بر جذب عناصر ریزمغذی آهن و مس در گیاه نعناع فلفلی(Mentha piperita L.) در سطوح مختلف شوری آب آبیاری
  15. ارزیابی پتانسیل گردشگری و ژئوتوریسم سی سنگان نوشهر