بازار وکیل شیراز و ظرفیت های گردشگری آن (صنایع دستی، شیرینی و غذاهای محلی، عرقیجات و گیاهان دارویی، نمایشهای خیابانی سنتی و وضعیت تقابل معماری بومی و تاریخی آن با معماری نوین و مدرن)
بازار وکیل شیراز و ظرفیت های گردشگری آن (صنایع دستی، شیرینی و غذاهای محلی، عرقیجات و گیاهان دارویی، نمایشهای خیابانی سنتی و وضعیت تقابل معماری بومی و تاریخی آن با معماری نوین و مدرن)
فرهود گل محمدي1
1) استاديار دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند - و عضو بسیج اساتید استان خراسان جنوبی
کد IOI مقاله
:
XEBK-HZKAG
محل انتشار :
ششمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(6icsda.ir)
چکیده :
بازار وکیل شهر شیراز، میراثی فرهنگی است که به عنوان محل فعالیت اقتصادی، روزانه افراد زیادی در آن حضور مییابند. در معماري سنتي ايران اصول پايداري توسط معماران در ابنيه لحاظ شده است. بسياري از ابنيه سنتي و فضاهاي شهري مانند بازار وكيل با بهره گيري از اين اصول توانسته اند محيطي با هويت را خلق كنند تا با قرار گرفتن در فضا احساس امنيت و آرامش نمايند. بر اساس مطالعات صورت گرفته بازار وكيل يكي از عناصر پايداري شهر شيراز است. یکی از عمده عوامل ایجاد کانون های اولیه بشری و اجتماعات انسانی، مکان مبادله یعنی بازار ها بوده اند. بازارهای سنتی به لحاظ تاریخی و به منزله ی نهاد حساس شهری سابقه بسیار طولانی دارد و متاثر از ویژگیهای معماری ایرانی- اسلامی می باشد. بازار یکی از بزگترین دستاوردهای تمدن دوره اسلامی به ویژه در کشور ایران به عنوان نماد فضاهای تجاری بوده است. یک بازار علاوه بر آنکه مکانی برای تبادلات فرهنگی، اقتصادی واجتماعی محسوب میگردد، دارای فضای معماری می باشدکه متناسب با اقلیم و هم ساز با شرایط بومی وسنتی منطقه شکل گرفته است و یک الگوی از فضای معماری ایرانی- اسلامی می باشد که توسط متفکران ایرانی، تحت تاثیر شرایط تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی، اقلیمی وبومی برای حرکت به سمت کمال معنوی و مادی تدوین شده است را در بر میگیرد. بازار وکیل شیراز، بازاری به زبان رنگهاست. رنگ فرشها، پارچهها، ادویهها…آنقدر همهچیز در این بازار پررنگ و زیباست که هیچوقت نمیتوان مثل یک رهگذر عادی از کنار زیباییهایش گذشت. بازارهای ایرانی یکی از مهم ترین بخش های تشکیل دهنده ساختار شهر در شهرهای تاریخی و فرهنگی باستان بوده اند.این بازارها علاوه بر تاثیرگذاری بر ساختار کلی شهر و شکل گیری محله ها، به عنوان یکی از مظاهر مهم معماری، در میان مردم از اهمیت برخوردار بوده و در جهان نام آور شده اند. مطالعه روند توسعه شهری درشهرهای تاریخی نشان میدهد که اقتصاد همیشه نقش مهمی درشکل دادن به ساختار اجتماعی و شهرسازی این گونه شهرها داشته است. درشهرهای تاریخی ایران این نقش حیاتی توسط بازار سنتی ایفا میشود یک بازار ایرانی را می توان شریان اصلی شهری درساختار شهرسازی شهرهای تاریخی ایران نامید. طراحی و فضا سازی بازارهای ایرانی وابسته به فرهنگ شرایط اقلیمی و قدرت اقتصادی هر شهر بوده و توجه همه جانبه به تمامی عوامل اصلی اقلیمی و اجتماعی در طراحی منجر به ایجاد یک فضای شهری منحصر به فرد شده است که نه تنها پذیرای فعالیت های اصلی اقتصادی شهر است بلکه نقش مهمی در برگزاری مناسبت های اصلی فرهنگی مذهبی و سیاسی اجتماعی شهر را داراست. بنابراین بازار ایرانی با نقش چند عملکردی خود می تواند به عنوان یک فضای شهری پایدار در زمینه های پایداری اجتماعی، اقتصادی و پایداری محیطی مورد مطالعه و بررسی قرارگیرد که علاوه برنقش موثر درمتعادل کردن عوامل اقلیمی و انرژیهای محیطی موجب شکوفایی اقتصادی نیز میگردد و اضافه بر آن فعالیت های دیگرشهری را به خود جذب کرده و یک ساختار چند عملکردی را تشکیل میدهد که باعث رشد سازگاری محیطی و حس تعلق میگردد. در طراحي بازار وکیل شیراز اصول اقتصادي اجتماعي و محيطي در نظر گرفته شده است. توسعه روزافزون شهرها و گسترش بي رويه آنها هر روز بيش از پيش هسته هاي تاريخي فرهنگي موجود در بخش قديمي شهرهاي سنتي را تهديد مي كند و لذا حفظ فضاهاي شهري پايدار كه اغلب در هسته هاي تاريخي شهر واقع شده اند ضروري مي باشد. متاسفانه در طراحي بازار هاي جديد در معماري معاصر ايران كمتر از اصول پايداري استفاده مي شود . بازخواني اصول طراحي بازار با رويكرد پايداري مي تواند كيفيت فضاهاي تجاري را افزايش دهد .با توجه به بیش از ده سال اقامت و تحصیل نویسنده در استان فارس و دانشگاه شیراز و بازدیدهای مکرر و متعددی که از دوران خردسالی و کودکی تا اکنون از بازار وکیل شیراز داشته است و کاملا به جو و شرایط این بازار آشنا میباشد باعث شد نویسنده به ارائه این مقاله بپردازد. هدف از این پژوهش معرفی و شناسایی بازار وکیل شیراز و ظرفیت های گردشگری آن با تأکید بر صنایع دستی، شیرینی و غذاهای محلی، گیاهان دارویی، نمایشهای خیابانی سنتی و وضعیت تقابل معماری بومی و تاریخی با معماری نوین و مدرن در آن می باشند.
کلمات کلیدی : بازار وکیل ظرفیت های گردشگری صنایع دستی غذاهای سنتی گیاهان دارویی معماری سنت مدرنیته شیراز