بررسی انسان¬شناسی از منظر شاه¬داعی شیرازی و تطبیق آن با روان¬شناسی وجودی
بررسی انسان¬شناسی از منظر شاه¬داعی شیرازی و تطبیق آن با روان¬شناسی وجودی
محمدجواد ناسک جهرمی1
1) دانشجوی دکتری ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
کد IOI مقاله
:
XEHZ-HGKZE
محل انتشار :
همایش ملی روانشناسی وجودی و حکمت اسلامی (ispsypishtazanac.ir)
چکیده :
شاه¬داعی شیرازی(810-870ه.ق) که نام کاملش سید نظام¬الدین محمود است؛ از عارفان و شاعران قرن نهم هجری قمری و از مروجان آثار و اندیشه¬های ابن عربی در شیراز محسوب می¬شود. از شاه¬داعی آثار مهمی نظیر مثنوی¬های ششگانه مشهور به «سته داعی» و «نسایم گلشن در شرح گلشن راز» باقی است. شاه¬داعی به عنوان شاگرد برجسته¬ی شاه نعمت الله ولی، صراحتا به مسئله شناخت وجود آدمی، جسمانیت انسان، نفس و روح او اشاره کرده و در مثنوی گنج روان، منزلت قابل تأملی به انسان و مسئله¬ی خودشناسی داده و جایگاه رفیعی برای آدمی در نظام آفرینش، عرفان اسلامی و تصوف قائل است. بررسی آثار منظوم و منثور شاه-داعی نشان می¬دهد که رهیافت¬هایی از مباحث مهم روان¬شناسی وجودی به ویژه ارزش وجودی انسان در آرای او می¬توان یافت. این مقاله از یک سو، بیانگر آن است که شاه¬داعی در مسئله¬ی انسان¬شناسی و خودشناسی یکی از عارفان و صوفیان صاحب اثر محسوب می¬شود و به نظر می¬رسد «رساله کلمات الباقیه» و نیز «رساله بیان و عیان» او با محوریت شناخت انسان و وجودگرایی تألیف شده¬اند. از سویی دیگر، این مقاله به تطبیق دیدگاه شاه¬داعی با برخی متفکران و بنیان¬گذاران مکتب اگزیستانسیالیسم از جمله کی¬یرکگارد و گابریل مارسل می¬پردازد. شباهت¬های آرای شاه¬داعی و فلاسفه¬ی وجودی قابل تأمل است.
کلمات کلیدی : شاه¬داعی شیرازی انسان¬شناسی تصوف وجود و روان¬شناسی وجودی