بررسی سیر تطور فضاهای تجاری در دوره‌های تاریخی مختلف

بررسی سیر تطور فضاهای تجاری در دوره‌های تاریخی مختلف

مینا حیدری ترکمانی1

1) استادیار دانشکده معماری و شهرسازی

کد IOI مقاله : XKHB-AAAZBZ
محل انتشار : کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان(icahu.com)
چکیده :
    پیشینه فضاهای تجاری و خرید و فروش به دوره مادها باز می‌گردد و در هر دوره‌ای از تاریخ، با رشد و توسعه شهر، گسترش یافته و در نهایت، خود به معیار اصلی در شکل‌دهی به ساختار شهر تبدیل شده است. بازار در تمدن و فرهنگ ایرانی، صرفنظر از پیشینه‌ى تاریخی پیش از اسلام آن، صورت و معنایی گسترده و نسبتا پیچیده را به خودگرفته است. در تاریخ اجتماعی مسلمانان، پیشه‌وران و بازاریان از گروه‌هایی بوده‌اندکه آیین‌ها و باورهایشان، به دلیل ارتباط پیوسته آنان با اقشار مختلف، بر بسیاری از مؤلفه‎های پندار و رفتار مسلمانان، تأثیر داشته است. درواقع بازار از عناصر اصلی بافت شهری از سطحی‌ترین تا ژرفترین ابعاد جامعه انسانی تأثیر پذیرفته و تأثیر گذاشته است. در پژوهش حاضر هدف بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری فضاهای تجاری در دوره‌های تاریخی مختلف و همچنین تغییرات بوجود آمده در آنها بوده است. روش بکار رفته توصیفی - تحلیلی بوده است و گردآوری اطلاعات بصورت مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی می باشد. نتایج پژوهش بیانگر این است که از جمله عوامل مؤثر در تغییر ساختار کالبدی- فضایی بازار در دوره قبل و بعد از اسلام و دوره معاصر، جهان بینی حاکم در جامعه بوده است. دوره قبل از اسلام بازارها تحت تأثیر جهان بینی طبقاتی و در دوره بعد از اسلام تحت تأثیر جهان بینی اسلامی به سمت عدالت محوری حرکت می‌کردند. بطوری که بازار به صورت خطی و در تمامی سطح شهر توسعه یافته و مسجد در کنار بازار شکل گرفت و در دوره معاصر، روند صدها ساله بازار در شهرهای ایرانی – اسلامی که به یک سو پیش می‌رفت براساس تغییرات ناشی از سیستم اقتصادی نوین و ظهور جهانبینی مدرن دچار دگرگونی شد.

کلمات کلیدی : فضای تجاری بازارهای تاریخی دوره قبل اسلام بعد اسلام