منظر تاریخی قلعه شهر ماکو به روایت متون تاریخی و سفرنامه ها
منظر تاریخی قلعه شهر ماکو به روایت متون تاریخی و سفرنامه ها
سیده رقیه صفری1
1) کارشناس ارشد مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی
کد IOI مقاله
:
XKHE-AZCECB
محل انتشار :
دهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(10icsau.ir)
چکیده :
امنیت از ضروریات حیات انسانی است که بدون آن شکل گیری جوامع انسانی و حیات و تداوم آنها غیر ممکن به نظر می¬رسد. از مهمترین عوامل تامین کننده امنیت در گذشته پوشش¬های مناسب، مستحکم و تدافعی بوده است. یکی از نقاطی در ﺗﺎرﯾﺦ طبیعی، ﺳﯿﺎسی و ﻓﺮﻫنگی ﻣﻨﻄﻘﻪ در ﻋﺮصه¬ی ﻣﻌﻤﺎري دفاعی اﯾﺮانی ﻗﺎﺑﻞﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻮده و ﺑﻪدﻟﯿﻞ ﺻﻌﺐاﻟﻌﺒﻮرﺑﻮدن تقریبا دست ﻧﺨﻮرده ﺑﺎقی ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ، ﻣﺠﻤﻮعه¬ی ﻗلعه¬ی قبان ﻣﺎکو ﺑﺎ ﺑﺮج و ﺑﺎروﻫﺎي ﻣﺴتحکم و ﻣﺸﺮف ﺑﻪ ﺷﻬﺮ کنونی اﺳﺖ که ﺟﺰو ﻣﻌﻤﺎري زﯾﺮﺻﺨﺮه¬اي اﯾﺮان هم ﻣﺤﺴﻮب می¬شود، اﻣﺎ همچنان ﺑﺨﺶ ﺑﺴﯿﺎري از ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎري آن در زﯾﺮ ﻻﯾﻪﻫﺎي ﻓﺮﺳﺎیشی ﺻﺨﺮه ﻗﺮار دارﻧﺪ. ﻣﺤﺪودة ﻗﻠﻌﻪ از کوه قیه که ﻗﻠﻌﻪ در زﯾﺮ ﺳﺎﯾﺒﺎن آن ﻗﺮار دارد ﺷﺮوع می¬شود و ﺗﺎ ﺧﯿﺎﺑﺎن ﻃﺎﻟﻘﺎنی ﺷﻬﺮ ﺟﺪﯾﺪ ﻣاکو اداﻣﻪ دارد. اﯾﻦ ﻗﻠﻌﻪ در گذشته ﺑﺎﻓﺖ اصلی ﺷﻬﺮ ﺑﺎ ﺣﺼﺎرﻫﺎ، ﺑﺮج و ﺑﺎروﻫﺎي ﺑﻠﻨﺪ، پادگان ﻧﻈﺎمی و ﻣﺮاکز اقامتی و ﺧﺪﻣﺎتی را ﺷﺎﻣﻞ میﺷﺪه اﺳﺖ. از آنجایی که منطقه در مسیر ورود و خروج سیاحان و جهانگردان و جغرافی نویسان به سرزمین ایران قرار داشته ، مورد توجه آنان قرار گرفته و در اسناد مکتوب و مصور آن¬ها می توان اﻃﻼﻋﺎت ﻇﺮﻳﻒ، دﻗﻴﻖ و ﺟﺰﺋﻲ ﺑﺴﻴﺎري درﺑﺎرة کالبد بنا و شهر ماکو ، ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، اﻗﺘﺼﺎدي، ﻓﺮهنگی و ﺣﺘﻲﺳﻴﺎﺳﻲ یافت ﻛﻪ در ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﻛﻢﺗﺮﻳﻦ اﻃﻼﻋﻲ از آنﻫﺎ در دﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ. اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ با بررسی پنج کتاب در حوزه¬ی تاریخ و جغرافیا و هفت سفرنامه¬ی تاریخی (یک مورد از دوران تیموری و شش سفرنامه متعلق به دوره قاجار) ﻣﻲﻛﻮﺷﺪ ﺗﺎ ﺗﺼﻮﻳﺮ روﺷﻨﻲ از ناگفته¬های منظر ﺗﺎرﻳﺨﻲ قلعه شهر ماکو را با ﺗﻜﻴﻪ ﺑﺮ این اسناد ﻛﻪ از سیاحان و جغرافی نویسان ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ، اراﺋﻪ دﻫﺪ.
کلمات کلیدی : قلاع و استحکامات منظر تاریخی سفرنامه قلعه قبان ماکو