ریشه‌شناسی چند واژه تالشی (گویش تالشی مرکزی)

ریشه‌شناسی چند واژه تالشی (گویش تالشی مرکزی)

محمد سلمانی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد فرهنگ و زبان های باستانی دانشگاه آزاد اسلامی آستارا

کد IOI مقاله : XYCC-ACBBC
محل انتشار : کنفرانس بین المللی علوم و مهندسی(icesconf.com)
چکیده :
    تالشی از زبان‌های ایرانی شمال غربی است که در کرانه‌های جنوب غربی دریای خزر، از سفیدرود در جنوب تا لنکران جمهوری آذربایجان در شمال، متداول است و به سه گویش ‌شمالی، مرکزی و جنوبی طبقه‌بندی می‌شود. از منظر ریشه‌شناسی، زبان‌های ایرانی به‌ویژه تالشی کمتر مورد مطالعه قرارگرفته‌اند. ارتباط تاریخی زبان‌ها از طریق پژوهش‌های ریشه‌شناسی بیشتر و بهتر درک می‌شود. در این مقاله ده واژه تالشی ریشه‌شناسی شده و بر اساس آوانگاری ثبت‌شده در گویش تالشی مرکزی دکتر محرم رضایتی کیشه‌خاله آورده و برابر واژه در دیگر گویش‌های تالشی و گویش‌های ایرانی نیز ذکر گردیده است. کلمات ریشه شناسی شده عبارتند از :- بولوزَه bul’urz’a: کرم خاکی، آوَلَه āvala: آبله، تاو tāv: بسیار داغ، جخت jaxt: همینکه؛ درست؛ برای سنجش زمان کوتاه، شَنده šande: افشاندن، خیَه xəya: پاروی چوبی، کتَه kət’a: بچه سگ، گنستِه gənəste: افتادن، تازَه tāza: تازه، بودمجان budəmjān: بادمجان. منبع اصلی مورد استفاده در این مقاله کتاب فرهنگ موضوعی تالشی به فارسی دکتر محرم رضایتی کیشه‌خاله و ابراهیم خادمی ارده می باشد. بررسی ریشه¬شناختی گویش تالشی، به‌روشنی پیوستگی و قرابت این گویش را که از گویش‌های ایرانی نو است، با زبان¬هاي ایرانی در سه دورة تاریخی و نیز دیگر گویش¬هاي ایرانی که در این سرزمین تکلم می¬شوند نشان می¬دهد و این امر خود کمک شایانی خواهد بود در جهت حفظ و نگهداري این گویش که به‌واسطۀ گرایش گویشوران تالشی به زبان فارسی معیار، اندك¬اندك در حال زوال است و افزون بر آن، زمینۀ مناسبی فراهم خواهد نمود براي پژوهش¬هاي زبانی دیگر گویش¬هاي ایرانی که با این گویش پیوند زبانی و تاریخی دارند.

کلمات کلیدی : تالشی مرکزی ریشه شناسی