جستاری بر تزیینات وابسته به معماری در مقبره شيخ رشیدالدین محمد بيدوازي (اسفراين، خراسان شمالی)

جستاری بر تزیینات وابسته به معماری در مقبره شيخ رشیدالدین محمد بيدوازي (اسفراين، خراسان شمالی)

سمیه خزاعی1 معینه السادات حجازی2

1) عضوهیئت علمی دانشگاه بجنورد
2) عضوهیئت علمی دانشگاه بجنورد

کد IOI مقاله : XYEA-AKKCH
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(4icsau.ir)
چکیده :
    استان خراسان شمالی که در شمال خراسان بزرگ واقع است از جمله¬¬ سرزمین¬هایی محسوب می¬شود که مهد فرهنگ و تمدن اسلامی-ایرانی در طول تاریخ بوده¬است. بزرگان و عارفانی چون قوام الحکماء، سعدالدین محمدبن شیخ علی بیدوازی، رشیدالدین محمد بیدوازی و بسیاری علمای دیگر را می¬توان از اندیشمندان و عارفان این خطه به شمار آورد. بنابر سنت ایرانیان مسلمان که مقبره¬سازی نشانی از بزرگداشت علماء پس از فوت ایشان می¬باشد، برخی از دراویش نیز در محل خانقاه خود مدفون می¬گشته¬اند. از آن جمله شیخ رشیدالدین محمد بیدوازی است. وی از نوادگان امام احمد غزالی و بیست و دومین قطب از اقطاب سلسله ذهبیه در قرن نهم هجری می¬باشد. مقبره این عارف در روستای بیدواز از توابع شهرستان اسفراین استان خراسان شمالی تجلی¬گر سنت¬های معماری و تزیینات وابسته‌ی آن در این خطه است. این پژوهش با هدف شناخت انواع هنرها و آرایه¬های به کار گرفته شده در ساخت بنا و تزیین مقبره شیخ محمد بیدوازی انجام یافته است. تحقیق حاضر به شیوه میدانی-کتابخانه¬ای و با روش توصیفی-تحلیلی انجام یافته است. این نکته که کدام هنرها و چه نوع نقش و تزییناتی در آن به کار رفته است پرسش¬هایی است که این پژوهش به دنبال آن بوده است. طی بررسی¬های به ¬عمل آمده مقبره عارف بیدوازی متاثر از اصول سبک آذری در معماری است. هنرهای گچ¬بری، رسمی¬بندی، کتیبه¬نگاری زینت بخش فضای داخلی این بقعه تاریخی می¬باشد. متعلقات چوبین، همچون صندوق مزار و درب بنا نمایش¬گر منبت¬کاری نفیس دوران تیموری می¬باشد. نقش¬مایه¬ها و تزیینات شامل اشعار، آیات قرآنی، اسماء الهی، نقوش هندسی و اسلیمی می¬باشد.

کلمات کلیدی : خراسان شمالی بیدواز عارف بیدوازی مقبره معماری تزیینات