بررسی ساختارهای هندسی به¬کار رفته در معماری مسجد کبود تبریز

بررسی ساختارهای هندسی به¬کار رفته در معماری مسجد کبود تبریز

محیا قوچانی1 محمد تاجی2

1) کارشناسی ارشد، مهندسی معماری – معماری، مدرس دانشگاه پیام نور سمنان، سمنان، ایران
2) استادیار، دکتری تخصصی، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران

کد IOI مقاله : XYHH-BKFZF
محل انتشار : کنفرانس معماری ایران؛ گذشته، اکنون و آینده با مضمون ویژه: فضاهای مذهبی و آئینی(irarchconf.ir)
چکیده :
    معماری مساجد در هنر ایرانی- اسلامی، جایگاه ویژه¬ای دارد. هندسه دقیق این بنا در طراحی و اجرا، هر محققی را به تأمل وا می¬دارد که این بنا توسط معمار توانمندی به اجرا در آمده که با ایمانی مذهبی، الگویی از معماری ایرانی- اسلامی را به نمایش گذاشته است. تردیدها درباره¬ی شیوه¬ی معماری مسجد کبود تبریز، مربوط به هندسه پلان و ترکیب حجمی خاص آن است که باعث شده این بنا از دیگر نمونه¬های معماری مسجد در ایران متمایز باشد. بدین سبب برخی از محققان در پی شناخت تبار فرمی این مسجد، ریشه¬های آن را در هنر منطقه آناتولی جستجو و درنتیجه، معماری مسجد کبود را وامدار معماری عثمانی معرفی کرده¬اند. در پژوهش حاضر فرض بر این است که معاری مسجد کبود با وجود داشتن برخی شباهت¬ها به فرم مساجد منطقه¬ی آناتولی، طبق اصول معماری ایران ساخته شده است و به کمک روش توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش می¬باشد که اصول هندسی به¬کاررفته در معماری سنتی ایرانی کدامند؟ و تجلی این اصول در معماری مسجد کبود تبریز چگونه است؟. نتایج پژوهش نشان می¬دهد بنای مسجد کبود، از نظر فرم به برخی آثار معماری عثمانی شباهت¬هایی دارد. با این حال نکته مهمی که وجود دارد، آن است که بنای مسجد کبود از نظر ساختاری، تماماً بر پایه اسلوب مهندسی ایرانی، آفرینش کالبدی یافته است. شیوه معماری این بنا اگر چه باب جدیدی در طراحی مسجد در معماری ایران گشود، لیکن نتوانست اشتیاق معماران بعدی را برای تکرار فرم آن برانگیزد.

کلمات کلیدی : ساختارهای هندسی مسجد کبود معماری ایرانی اسلامی معماری مساجد