بررسی ساختارهای هندسی به¬کار رفته در معماری مسجد کبود تبریز

محیا قوچانی1 محمد تاجی2

چکیده :
معماری مساجد در هنر ایرانی- اسلامی، جایگاه ویژه¬ای دارد. هندسه دقیق این بنا در طراحی و اجرا، هر محققی را به تأمل وا می¬دارد که این بنا توسط معمار توانمندی به اجرا در آمده که با ایمانی مذهبی، الگویی از معماری ایرانی- اسلامی را به نمایش گذاشته است. تردیدها درباره¬ی شیوه¬ی معماری مسجد کبود تبریز، مربوط به هندسه پلان و ترکیب حجمی خاص آن است که باعث شده این بنا از دیگر نمونه¬های معماری مسجد در ایران متمایز باشد. بدین سبب برخی از محققان در پی شناخت تبار فرمی این مسجد، ریشه¬های آن را در هنر منطقه آناتولی جستجو و درنتیجه، معماری مسجد کبود را وامدار معماری عثمانی معرفی کرده¬اند. در پژوهش حاضر فرض بر این است که معاری مسجد کبود با وجود داشتن برخی شباهت¬ها به فرم مساجد منطقه¬ی آناتولی، طبق اصول معماری ایران ساخته شده است و به کمک روش توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش می¬باشد که اصول هندسی به¬کاررفته در معماری سنتی ایرانی کدامند؟ و تجلی این اصول در معماری مسجد کبود تبریز چگونه است؟. نتایج پژوهش نشان می¬دهد بنای مسجد کبود، از نظر فرم به برخی آثار معماری عثمانی شباهت¬هایی دارد. با این حال نکته مهمی که وجود دارد، آن است که بنای مسجد کبود از نظر ساختاری، تماماً بر پایه اسلوب مهندسی ایرانی، آفرینش کالبدی یافته است. شیوه معماری این بنا اگر چه باب جدیدی در طراحی مسجد در معماری ایران گشود، لیکن نتوانست اشتیاق معماران بعدی را برای تکرار فرم آن برانگیزد.

کلمات کلیدی : ساختارهای هندسی مسجد کبود معماری ایرانی اسلامی معماری مساجد


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تاریخ و سبک شناسی طراحی بناهای مذهبی
محل انتشار : کنفرانس معماری ایران؛ گذشته، اکنون و آینده با مضمون ویژه: فضاهای مذهبی و آئینی
آدرس وب سایت کنفرانس : irarchconf.ir
کد IOI مقاله : XYHH-BKFZF
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XYHH-BKFZF

سایر مقالات محل انتشار
  1. مقایسه ی تطبیقی سلسله مراتب فضایی در بناهای مسکونی دوره ی صفویه و معاصر
  2. تبیین تاثیر متقابل شناسه های محیط-رفتار بر بهینه سازی الگوی مسکن در محیط‏های مسکونی تاریخی
  3. خلاقیت در معماری
  4. تجلی مفهوم تعاملات اجتماعی از محلات سنتی تا مجتمع¬های بلندمرتبه مسکونی معاصر
  5. بازشناسی مفهوم تاریخ و فرهنگ در حوزه معماری
  6. اندیشه علمی در طراحی
  7. گونه شناسی کتیبه ارسی
  8. بازشناسی باغ علی نقی خان تفت
  9. «تحلیل رویکرد فنومنولوژیک در آرامگاه حکیم عمر خیام»
  10. سیر تحول هنر کاشی کاری در معماری بناهای مذهبی و اسلامی
  11. بررسی و نیاز سنجی فضاهای جمعی با تاکید بر عملکرد تکایا در زمان برگزاری مراسم آیینی
  12. تأثیر قنات قصبه گناباد بر روند شکل گیری ساختار شکل شهر از گذشته تاکنون و ارائه بهترین جهت توسعه شهر در آینده با استفاده از تکنیک سوات و روش وزن دهی AHP
  13. تأملی پیرامون تعریف هویت ایرانی اسلامی در شهر و معماری (با نگاهی به مفهوم جهان بینی و فرهنگ)
  14. تحلیل زیبایی شناختی مسجد سردار ارومیه
  15. بررسی تأثیرات جریانات سنت گرا، نوگرا و فرانوگرا بر معماری مساجد معاصر با محوریت شهر تهران