تأثیر مراسم آئینی بر ارتقاء پیوندهای اجتماعی، با احیای قرارگاه-های مذهبی-آئینی در شهر

محیا قوچانی1 محمد تاجی2

چکیده :
بررسی مراسم سوگواری در ایام محرم و مکان¬های اجرای این مراسم در جوامع شیعه¬نشین نشان می¬دهد که این مکان¬ها می¬توانند تأثیر بسیار مهمی در هویت¬بخشی به معماری و شهرسازی این شهرها داشته باشند. مراسم آئینی سنتی به خصوص تعزیه و شبیه¬خوانی به عنوان عناصر فرهنگی پویا که از اعتقادات و باورهای انسانی نشأت گرفته، نقش مؤثری در افزایش پیوندهای اجتماعی افراد ایفا می¬کند. نظریه¬ی پیوند اجتماعی هیرشی به عنوان چارچوب تحقیق، زیرشاخه¬های نظریه¬ی کنترل اجتماعی بوده و مؤلفه¬های آن، مشارکت اجتماعی، باور، دلبستگی و تعهد است. با توجه به ویژگی¬های فرهنگی کشور ما و به¬ویژه نقش اسلام و باورهای دینی، در هویت ملی و اجتماعی ایرانیان، بررسی چیستی و ماهیت ویژگی¬های کالبدی فضاهای آئینی بدیهی می¬نماید. فرض براین است که فضاهای آئینی (حسینیه¬ها) بر میزان پیوند اجتماعی افراد تأثیرگذار است و باعث افزایش سطح هویت فرهنگی در شهرها می¬شود. از این¬رو سؤالاتی از این دست مطرح می¬شود که آیا معماری می¬تواند به اعتلاء و باززنده¬سازی فرهنگ و نمایش¬های آئینی کمک کند؟ معماری فضاهای آئینی چه تأثیری بر میزان مشارکت اجتماعی افراد دارد؟ در مقاله حاضر، براساس روش تحقیق توصیفی- تحلیلی، بحث در خصوص اینکه فضاهای آئینی چیست و قرارگاه¬های مذهبی-آئینی مانند حسینیه¬ها باید دارای چه مؤلفه¬هایی باشند، بیان شده است. در ادامه به بررسی شاخص های کالبدی حسینیه¬ها و تطبیق این شاخصه¬ها با مؤلفه¬های برقراری پیوند اجتماعی، پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می¬دهد که قرارگاه¬های مذهبی-آئینی چه از نظر عملکردی، چه کالبدی و معنایی، برشهروندان و محیط شهری تأثیرگذارند. لذا ساماندهی به این فضاها، موجب ارتقاء پیوندهای اجتماعی می¬شوند.

کلمات کلیدی : مراسم آئینی پیوندهای اجتماعی حسینیه¬ها قرارگاه¬های مذهبی آئینی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : تجلیات کالبدی و اجتماعی بناهای مذهبی
محل انتشار : کنفرانس معماری ایران؛ گذشته، اکنون و آینده با مضمون ویژه: فضاهای مذهبی و آئینی
آدرس وب سایت کنفرانس : irarchconf.ir
کد IOI مقاله : XYHH-BKFZG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XYHH-BKFZG

سایر مقالات محل انتشار
  1. مقایسه ی تطبیقی سلسله مراتب فضایی در بناهای مسکونی دوره ی صفویه و معاصر
  2. تبیین تاثیر متقابل شناسه های محیط-رفتار بر بهینه سازی الگوی مسکن در محیط‏های مسکونی تاریخی
  3. خلاقیت در معماری
  4. تجلی مفهوم تعاملات اجتماعی از محلات سنتی تا مجتمع¬های بلندمرتبه مسکونی معاصر
  5. بازشناسی مفهوم تاریخ و فرهنگ در حوزه معماری
  6. اندیشه علمی در طراحی
  7. گونه شناسی کتیبه ارسی
  8. بازشناسی باغ علی نقی خان تفت
  9. «تحلیل رویکرد فنومنولوژیک در آرامگاه حکیم عمر خیام»
  10. سیر تحول هنر کاشی کاری در معماری بناهای مذهبی و اسلامی
  11. بررسی و نیاز سنجی فضاهای جمعی با تاکید بر عملکرد تکایا در زمان برگزاری مراسم آیینی
  12. تأثیر قنات قصبه گناباد بر روند شکل گیری ساختار شکل شهر از گذشته تاکنون و ارائه بهترین جهت توسعه شهر در آینده با استفاده از تکنیک سوات و روش وزن دهی AHP
  13. تأملی پیرامون تعریف هویت ایرانی اسلامی در شهر و معماری (با نگاهی به مفهوم جهان بینی و فرهنگ)
  14. تحلیل زیبایی شناختی مسجد سردار ارومیه
  15. بررسی تأثیرات جریانات سنت گرا، نوگرا و فرانوگرا بر معماری مساجد معاصر با محوریت شهر تهران