مروری کلی بر مبانی فلسفی حوزه های مطالعات آینده پژوهی و تبیین جایگاه پساآینده پژوهی

عباس سلیمانی¹

1) کارشناس ارشد مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی اصفهان،

کد IOI مقاله : XYZH-ZADHF
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی مدیریت و علوم انسانی(2icmhconf.com)
چکیده :
    آنچه به آن پرداخته می شود به نوعی «هرمنونیک» واژه ها و حوزه های مطالعات آینده است. از همین رو به تاریخ فلسفه غرب پرداخته می شود که در آن مفهوم «حقیقت» سه مرحله و مرتبه را طی کرده است. افلاطون، کانت و نیچه به عنوان نمادهای این مراحل و مراتب، بنیانگذار سه گونه حقیقت هستند؛ حقیقت افلاطونی، حقیقت کانتی و حقیقت نیچه ایی. رابطۀ این مراتب، ارتباطی نقطه ایی نیست. این سه، طیفی با دو کرانه مطلق و یک ناحیه و منطقه میانی، بینابینی و نسبی را تشکیل می دهند. حوزۀ مطالعات آینده نیز در دو کرانۀ مطلق و بالطَّبعِ آن در سه ناحیه شامل، آیندۀ «ذهنی، بِینی و عینی» شکل می گیرد که به سه رویکردِ «نظری، نظری-عملی و عملی» قابل تفکیک است. طبق دسته بندیِ این سه ناحیه و سه رویکرد، ماتریسی 3*3 متشکل از نُه خانه شکل گرفته و چینش و تبیین پانزده حوزۀ مطالعات آینده، که همگی به عنوان زیرمجموعۀ «آینده اندیشی» به شمار می آیند، سامان می یابند. هدف؛ شناخت و شناساندن مبادی و مبانی معرفت شناسی حوزه های مطالعات آینده و واکاوی و آسیب شناسی انحرافات ناشی از این مبادی و مبانی بر این حوزه است. با تبیین ارتباط آینده اندیشی با مدیریت و رهبری، جایگاه آینده اندیشی در ساختارهای سازمانی و سیاسی تعیین می شود. دو نقش آینده اندیشی(حلقه ی مفقوده ی مدیریت و رهبری)؛ نقش همگراساز و نقش هم راستاساز است. جایگاه آینده اندیشی در ساختارهای سازمانی و سیاسی، ماوراء مدیریت و قوای سه گانه(مجریه، مقننه و قضاییه) و مادون رهبری است. نهایتاً با تمایز «آینده ی آینده پژوهی» و «پساآینده پژوهی»؛ سِیرِ روند برنامه ریزی، آینده پژوهی و پساآینده پژوهی طرح می شود. برنامه ریزی، ماهیتی مدیریّتی و کیاسی؛ آینده پژوهی، ماهیّتی اجتماعی و جامعه شناسی و پساآینده پژوهی، از ماهیّتی حاکمیّتی و سیاسی برخوردار است. هدفِ غاییِ آینده پژوهی، آینده ی آینده پژوهی(حلقه ی واسط ما بین آینده پژوهی و پساآینده پژوهی) و پساآینده پژوهی به ترتیب عبارت است از ساختن جامعه ی آرمانی، جهانی ساختن آن و ساختن حکومت آرمانی جهانی.

کلمات کلیدی : آینده پژوهی پساآینده پژوهی ساختار سازمانی رهبری مدیریت