نمایش چکیده انگلیسی

نقش بغداد در شبکه تعاملات علمی و فرهنگی ایران و عراق عرب در دوران آل‌بویه

تهمینه رئیس السادات1

چکیده :
با استقرار آل‌بویه در سال ۳۲۱ هجری قمری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دودمان‌های ایرانیِ شیعی‌مذهب، فصل تازه‌ای در تاریخ فرهنگی و تمدنی ایران و عراق عرب گشوده شد. بنیان‌گذاران این سلسله، سه برادر دیلمی ـ علی، حسن و احمد ـ که از نواحی املش در گیلان برخاسته بودند، با بهره‌گیری از توان نظامی و مدیریت سیاسی خود توانستند نه‌تنها عراق عرب و به‌ویژه بغداد را تحت تأثیر قرار دهند، بلکه زمینه گسترش اندیشه شیعی و احیای عناصر تمدنی–فرهنگی ایرانی را نیز فراهم کنند. حکومت آل‌بویه میان دو قدرت سنی‌مذهب غزنوی و سلجوقی قرار داشت، اما بر خلاف ایشان، سیاست فرهنگی مبتنی بر تسامح مذهبی و حمایت از علوم، کتابخانه‌ها، مراکز آموزشی و طبقه عالمان را در پیش گرفت. به‌ویژه بغداد در زمان معزّالدوله و عضدالدوله دیلمی به یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگ و دانش اسلامی تبدیل شد و شمار فراوانی از دانشمندان، فقیهان، ادیبان و محدثان ایرانی و عرب در این شهر به فعالیت آزادانه پرداختند. در این دوران، ارتباطات علمی-فرهنگی و تمدنی ایران و عراق عرب به شکل بی‌سابقه‌ای گسترش یافت و الگوی تازه‌ای از هم‌زیستی و همکاری میان نخبگان ایرانی و عرب پدید آمد. تشکیل و تقویت کتابخانه‌ها، دارالعلم‌ها، مدارس، بیمارستان‌ها، رصدخانه‌ها و حلقه‌های علمی، بغداد را به بزرگ‌ترین مرکز علمی جهان اسلام در سده چهارم و پنجم هجری بدل کرد. شخصیت‌هایی همچون شیخ مفید، سید مرتضی، سید رضی، شیخ طوسی، ابوحیان توحیدی، مسعودی، ابن‌سینا، ابن‌مسکویه و ابوریحان بیرونی در این بستر فرهنگی رشد یافته یا با بغداد پیوند مستقیم داشتند. حمایت مستقیم امرای بویه‌ای از این افراد، و نیز تقویت حوزۀ علمی بغداد، به شکوفایی تفکر کلامی شیعه، توسعه علوم عقلی، رواج ترجمه، و تولید آثار ماندگار در فلسفه، فقه، تاریخ‌نگاری و ادبیات انجامید. در کنار این موارد، سنت‌های اداری–فرهنگی ایرانی نیز در بغداد شکوفا شد. نظام دیوان‌سالاری ایرانی، جشن‌های ایرانی مانند نوروز، و گسترش معماری ایرانی در ساخت پل‌ها، بیمارستان‌ها و کاخ‌های حکومتی بخشی از این اثرگذاری بود. افزون بر این، شاهان آل‌بویه با ایجاد امنیت در مسیرهای ارتباطی و رونق بخشیدن به اقتصاد بغداد ـ که مرکز ثقل تجارت ایران و عراق بود ـ زمینه تعامل گسترده‌تر دانشمندان، شاعران و نخبگان دو سرزمین را فراهم کردند. بنابراین، دوران آل‌بویه را می‌توان نقطۀ عطفی در تاریخ تعاملات فرهنگی–تمدنی ایران و عراق عرب دانست؛ دوره‌ای که در آن بغداد به پلی میان میراث ایرانی و جهان عرب و به کانونی برای تولید و انتقال دانش در جهان اسلام تبدیل شد.

کلمات کلیدی : آل بویه مراکز علمی عضدالدوله دیلمی بغداد مساجد کتابخانه ها سفرهای علمی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : علوم انسانی
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی
آدرس وب سایت کنفرانس : meaconf.com/4th
کد IOI مقاله : AAGK-ABBKCE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAGK-ABBKCE
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/AAGK-ABBKCE

سایر مقالات محل انتشار
  1. White Marriage from a Psychological Perspective (New Emotional Needs or Avoidance of Commitment in Intimate Relationships)
  2. بررسی رعایت اخلاق حرفه ای بر بهره وری نیروی انسانی
  3. بررسی تاثیر برنامه های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی بر تاب آوری
  4. اثر طرحواره های جنسی زنان بر کیفیت زندگی زناشویی
  5. رویکردجامعه شناسی ادبیات درآفرینش ادبی
  6. نقش هوش مصنوعی در کشاورزی و بهینه سازی سیستم مدیریت شرکت آبفا و بخشی از کشاورزی مناطق شمال ایران
  7. نماد قدرت در لیلی ومجنون نظامی
  8. The Interaction among Speaking Skills, Translation Competence, and Learner Autonomy in EFL Classrooms
  9. تاثیر جنگ تحمیلی 12 روزه ایران و اسرائیل بر روحیه کودکان پیش دبستانی
  10. شناسایی دارایی های دانشی در کتابخانه مرکزی دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی
  11. نگاه جامعه شناختي به زندگي زنان سرپرست خانوار از منظررضايت مندي
  12. دانش جراحی در صدر اسلام: احتیاط، نوآوری و تأثیر فرهنگ‌های پیشین
  13. طراحی تجربه کارمند (EX) در معماری سرمایه انسانی: پیوند فرهنگ، بازطراحی کار و فناوری
  14. از روایت تا واقعیت: طراحی سرمایه‌گذاری سبز اسلامی-تجاری با هوش مصنوعی
  15. حسابداری مالی و ویژگیهای آن