تحلیلی بر طرح خاورمیانه بزرگ

مهدی عابدی1 محمود نصرالهی2 رسول داراب خانی3 اسماعیل جشنی4

چکیده :
خاورمیانه در سالهای اخیر به خصوص از سال 2011 به بعد تبدیل به منطقه ای شده است که متأثر از شرایط داخلی، منطقه ای و بین المللی با وضعیت هرج ومرج گونه ای مواجه است که می توان آن را نمونه ای از وضعیت آنارشیک حاکم بر منطقه دانست. طرح خاورمیانه بزرگ از اواخر سال 2002 و پس از حمله آمریکا به افغانستان و در آستانه حمله به عراق در اوایل سال 2003 در قالب رویکردی جدید در سیاست خارجی آمریکا در قرن 21 عنوان شد. این طرح مدعی بسط و نشر دموکراسی و آزادی به خاورمیانه و شمال آفریقا می باشد. طرح خاورمیانه بزرگ را می توان به دو بخش عمده سیاسی و اقتصادی تقسیم کرد؛ایجاد همسویی اقتصادی در بعد جهانی و در راستای نظم اقتصادی لیبرال یکی از اهداف اصلی این طرح است؛ بر اساس طرح خاورمیانه بزرگ، آمریکا می خواست جوامع منطقه خاورمیانه بزرگ را دموکراتیزه کند، زیرا بر این باور بود که سرخوردگی مردم این منطقه از دولتهای خود، ثبات و امنیت جهان غرب به ویژه آمریکا را تهدید میکند.طرح خاورمیانه بزرگ به دنبال استقرار آمریکا از طریق جنگ مستقیم و نیابتی این دولت با دولتهای طالبان و عراق آغاز گردید. درواقع، ایاالت متحده که فاتح بلامنازع این جنگ بود کوشید تا از طریق سلطه نظامی خود که به بهانه مبارزه با تروریسم شکل گرفته بود، ایده راهبردی خود را نیز محقق سازد. درواقع، آغازگر این نقشه جدید راهبردی جنگ مستقیم آمریکا با عراق و طالبان بود. ایده خاورمیانه بزرگ به زودی با چالشهای جدید مواجه گردید. مخالفت دولتهای محافظه کار منطقه، چالشهایی که جمهوری اسالمی ایران و دولتهای متحد با او در این خصوص نشان دادند و همچنین مخالفتهای اعالمی و راهبردی روسیه که روز به روز در حال قدرت افزایی بود و سلطه ایاالت متحده را به چالش می کشید. همچنین ظهور بهار عربی به همراه جریان بیداری اسلامی و پیدایش گروههای جدید تکفیری از دلایل مهم ناکامی این طرح بوده اند.

کلمات کلیدی : خاورمیانه ژئوپلوتیک جنگ نیابتی آنارشیک


زبان مقاله : فارسی
محل انتشار : The 6th National Conference on Modern Studies and Research in the field of Geography, Architecture and Urbanism of Iran
آدرس وب سایت کنفرانس : niconf.ir
کد IOI مقاله : XCED-HHHHZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XCED-HHHHZ