پارادوکس پایداری در معماری خشتی مناطق گرم و خشک

پارادوکس پایداری در معماری خشتی مناطق گرم و خشک

امین دست مردی1 امیر دست مردی2

1) کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، ایران -
2) استادیار، دانشکده هنر های تجسمی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران -

کد IOI مقاله : ABKD-ABHHDD
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    مصالح خاکی پخته‌نشده شامل خشت، خاک کوبیده‌شده و بلوک‌های خاکی فشرده، از کمترین میزان کربن تجسم‌یافته در میان سامانه‌های دیوارسازی سازه‌ای برخوردارند؛ ویژگی‌ای که اهمیت آن در مناطق گرم و خشک، جایی که هم رشد سریع ساخت‌وساز و هم فشار فزاینده برای کربن‌زدایی وجود دارد، بیش از هر جای دیگری نمایان می‌شود. با این حال، خاک خام دارای محدودیت‌های واقعی است. فرسایش ناشی از رطوبت، مقاومت فشاری متغیر و الزامات انطباق با ضوابط ساختمانی، طراحان را به‌طور معمول به سمت تثبیت آن با سیمان پرتلند سوق می‌دهد و از همین نقطه چالش اصلی آغاز می‌شود: همان مداخله‌ای که دیوارهای خاکی را از نظر سازه‌ای قابل قبول می‌سازد، در عین حال توجیه زیست‌محیطی استفاده از خاک را نیز تضعیف می‌کند. این مقاله با تلفیق شواهد حاصل از هفت مطالعه ارزیابی چرخه عمر (LCA) داوری‌شده، این بده‌بستان را به‌طور دقیق بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که افزودن ۸ تا ۱۰ درصد سیمان به جرم خاک، کربن تجسم‌یافته خاک کوبیده‌شده را از مقدار پایه ۲۵ تا ۳۵ کیلوگرم دی‌اکسیدکربن معادل بر مترمکعب به ۱۴۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم دی‌اکسیدکربن معادل بر مترمکعب افزایش می‌دهد؛ افزایشی چهار تا شش برابری که یک مرور مستقل دیگر مبتنی بر ۱۳۲ مطالعه نیز آن را از نظر نسبی تأیید می‌کند. در این سطح از تثبیت، خاک کوبیده‌شده دیگر از نظر کربنی عملکرد بهتری نسبت به آجر رسی پخته متداول ندارد و عملاً به یکی دیگر از گزینه‌های بنایی تبدیل می‌شود. پژوهش‌های اخیر در مصر و استرالیا مسیر جایگزینی را نشان می‌دهند؛ به‌گونه‌ای که ضایعات ساخت‌وساز و تخریب، اکسید کلسیم و تقویت‌کننده‌های الیاف طبیعی می‌توانند عملکرد سازه‌ای مشابهی را بدون تحمیل همان جریمه کربنی فراهم کنند. این مقاله استدلال می‌کند که ضوابط ساختمانی در مناطق گرم و خشک، با تأکید بر مقاومت فشاری و بدون به‌رسمیت شناختن این جایگزین‌ها، طراحان را به‌طور پیش‌فرض به سمت کربن‌فشرده‌ترین مسیر تثبیت موجود هدایت می‌کنند. در پایان نیز پیشنهادهایی برای اصلاح ضوابط بر مبنای عملکرد و انجام پژوهش‌های بیشتر در زمینه چسباننده‌های کم‌کربن ارائه می‌شود.

کلمات کلیدی : معماری خاکی خاک کوبیده‌شده ارزیابی چرخه عمر کربن تجسم‌یافته مناطق گرم و خشک مصالح کم‌کربن