جستجو
گچبری در معماری ساسانی، تأملی در پیوند فرم و معنا
حامد محمدپور1 بهنام قربانیبرزگر2
چکیده :
گچبری، فراتر از هنری تزئینی، پدیدهای است که مرز میان ماده و فضا، میان حجم و نور، و میان ایستایی و حرکت را به چالش میکشد. این هنر، که از ژرفای تاریخ معماری ایران سر برآورده است، نهتنها ابزاری برای تزئین، بلکه زبانی بصری برای بیان اندیشه، هویت، و تجلی نظم در کالبد معماری است.
نقوش هندسی، بهعنوان یکی از شاخصترین ویژگیهای گچبری، نمادی از تقارن و تعادل در جهان تجسمی هستند. مربع، دایره، چلیپا و خطوط متکرر، همچون ترجمانی بصری از عقلانیت ریاضی، در ساختار این هنر نقش ایفا میکنند و از دل تقارن و تکرار، ریتمی بصری میآفرینند که ناظر را درگیر تأملی مدام میان جزئیات و کلیت میکند. اما آنچه این هنر را از سطحی ایستا به تجسمی زنده تبدیل میکند، تعامل آن با نور است. در گچبری، حجم زادهی روشنایی است؛ برجستگیها نور را میگیرند، فرورفتگیها سایه میسازند، و این تناوب میان روشنایی و تاریکی، گچبری را به اثری پویا بدل میکند که در هر لحظه، تصویری تازه از خود میآفریند.
از دیوارها تا سقفهای بلند بناهای ساسانی، گچبری همواره بستری بوده است که در آن، زیبایی و کارکرد، معنا و فرم، و ماده و فضا در هم تنیده شدهاند. این هنر، بازتاب اندیشهای است که در آن، فضا نه بهعنوان مکانی خنثی، بلکه بهمثابه عنصری زنده و بامعنا درک میشود. گچبری، بیش از آنکه بر سطوح بنشیند، در ادراک ناظر جاری میشود و فضایی را پدید میآورد که در آن، معماری و هنر، در هم تنیده و بیمرز میشوند. در معماری دوره ساسانی، نقوش گیاهی، هندسی، حیوانی و انسانی بهگونهای هوشمندانه بهکار گرفته شدند که علاوه بر تزئین، بیانگر باورهای فرهنگی و اجتماعی آن دوران باشند. هنر گچبری در دوره ساسانی، ترکیبی از نظم ریاضی، فلسفهی کیهانی و زیباییشناسی بود که در خدمت معماری قرار گرفت. این هنر، نه صرفاً یک تکنیک، بلکه تجلی اندیشهای بود که تلاش داشت نور را در ماده، و معنا را در فرم به تصویر بکشد.
کلمات کلیدی : گچبری هنر ایرانی معماری ساسانی معماری ایرانی
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری ( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان
آدرس وب سایت کنفرانس : icahu.com
کد IOI مقاله : XKHB-AAZAEA
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XKHB-AAZAEA
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/XKHB-AAZAEA
سایر مقالات ارائه دهنده
- نگاهی به تاریخ شهر در ایرانِ سدههای نخستین دوره اسلامی
- مفهوم شهر و آرمانشهر در اسطورههای باستانی ایرانیان
- گچبری در معماری ساسانی، تأملی در پیوند فرم و معنا
- Documented Reconstruction of the Sasanian Building at Tepe Hesar, Damghan, A Morphological Analysis Based on Erich Schmidt’s Excavation Data
- بررسی الزامات شفافیت مالی در پروژههای معماری و صنعت ساختوساز با رویکرد پیشگیری از پولشویی بر مبنای چارچوبهای بینالمللی
سایر مقالات محل انتشار
- بررسی مدرنیته شدن معماری و شهرسازی
- بررسی وضعیت و بحران هویت در معماری و شهرسازی معاصر
- بررسی خصلت های نوگرایی در آثار زنان نقاش معاصر ایران دهه 40 و 50 با تأکید بر نوآوری در فرم مبتنی بر نظریه فرمالیستی (بلومزبری)
- متاورس؛ دگرگونی و توسعه پایدار در مواضع معماری، شهرسازی، اجتماعی و فضای انسانساخت
- هنر معماری، حکمت اشراق و شناخت نور (با رویکرد بهرهگیری از نور طبیعی در بنا)
- بررسی مرگِ مولف در چیدمانِ سرزمینِ هیچ کس اثر کریستین بولتانسکی با تکیه بر آرای رولان بارت
- بررسی روشهای تشخیص و ارزیابی آسیبپذیریهای شبکه انتقال آب شرب
- اثر فرم ساختمان بر دریافت بهره حرارت خورشیدی: مقایسه ساختمانهای بانک کار و پست مکانیزه در تهران
- مروری بر آسایش حرارتی در فضای باز و عوامل تاثیرگذار بر آن
- کنکاشی به تأثیر عوامل محیطی بر یادگیری مشارکتی و مطالعه ی جمعی در آموزش معماری
- بررسی اهمیت توسعه فضای سبز در جوامع شهری و نقش آن در ارتقای زندگی شهروندی و کاهش مخاطرات شهرنشینی
- تاثیر روانی معماری سنتی بر روی گردشگر
- تکامل و اهمیت عکاسی معماری با تمرکز بر مؤلفههای مؤثر بر آن
- تأثیر آشنایی هنرمندان معاصر با تکنولوژی های فناورانه و دیجیتال در تولید و ترویج آثار هنری مدرن
- تأثیر حمایت از صنایع دستی بومی در ترویج و حفظ فرهنگ منطقه ای و اقتصاد پایدار