بررسی تأثیر نهضت رفتارگرایی در شهرسازی معاصر ایران (نمونۀ پژوهشی: فاز شمالی سبزه میدان شهر زنجان)

پارسا ورقایی1 سید محمدرضا خطیبی2

چکیده :
نهضت رفتارگرایی در شهرسازی با تأکید بر تحلیل رفتار واقعی کاربران و نقش محیط کالبدی در هدایت، تسهیل یا محدودسازی کنش‌های انسانی، یکی از رویکردهای مهم انسان‌محور در طراحی فضاهای شهری معاصر به‌شمار می‌رود. این پژوهش با هدف ارزیابی میزان انطباق طراحی فاز شمالی سبزه‌میدان شهر زنجان با اصول نهضت رفتارگرایی انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی ـ تحلیلی بوده و بر مشاهدۀ مستقیم، نقشه‌نگاری رفتاری، ثبت فعالیت‌های مردمی و تحلیل تصاویر میدانی و رسانه‌ای استوار است. گردآوری داده‌ها طی چند بازۀ زمانی در ساعات ظهر تا عصر و با تمرکز بر الگوهای حرکت، توقف، تجمع و تعامل کاربران صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که طراحی فاز شمالی سبزه‌میدان در برخی از اصول رفتارگرایی، به ویژه در خوانایی فضایی، هدایت حرکت، گشودگی بصری و ایجاد دیدهای مؤثر به بافت تاریخی و طبیعی اطراف، عملکرد نسبتاً موفقی داشته است. با این حال، اصول رفتاری همچون توقف‌پذیری، شکل‌گیری تعاملات اجتماعی فعال و سرزندگی فضا به طور کامل محقق نشده‌اند. این مسئله عمدتاً به عواملی نظیر شرایط اقلیمی سرد در زمان بهره‌برداری، فقدان کاربری‌های فعال، بسته بودن بخشی از فضاها و تازگی افتتاح فاز شمالی باز می‌گردد. نتایج نقشه‌نگاری رفتاری نشان می‌دهد که بخش عمدۀ حضور کاربران ماهیتی گذری و کنجکاوانه داشته و رفتارهای مکث‌محور و تعاملی هنوز به سطح پایدار نرسیده‌اند. در جمع‌بندی می‌توان گفت که فاز شمالی سبزه‌میدان از منظر کالبدی و ادراکی تا حدی با اصول نهضت رفتارگرایی همخوانی دارد، اما برای تحقق کامل اهداف رفتارگرایانه، به مداخلات تکمیلی در حوزۀ فعال‌سازی کاربری‌ها، افزایش امکانات توقف، تقویت مقیاس انسانی و برنامه‌ریزی رفتاری نیازمند است. این پژوهش نشان می‌دهد که تحقق رفتارگرایی شهری نه صرفاً در طراحی کالبدی، بلکه در تداوم بهره‌برداری، مدیریت فضا و انطباق آن با رفتارهای واقعی کاربران معنا می‌یابد.

کلمات کلیدی : نهضت رفتارگرایی رفتارگرایی شهرسازی سبزه‌میدان زنجان


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هفتمین کنگره عمران،معماری وشهرسازی آسیا/ مهندسی شهرسازی وتوسعه شهري پايدار
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا
آدرس وب سایت کنفرانس : 10icrsie.com
کد IOI مقاله : AACA-ABACEG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACA-ABACEG

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. آسایش به عنوان مؤلفه ای برای خلق مکان های همگانی جذاب و پیاده محور؛ نمونه پژوهشی: مجموعه سبزه میدان زنجان
  2. تبیین نقش میراث فرهنگی در شکل گیری شاخص تصویر ذهنی مطلوب در فضاهای شهری؛ نمونۀ پژوهش: مجموعۀ سبزه میدان قدیم و جدید زنجان
  3. آسایش به عنوان مؤلفه ای برای خلق مکان های همگانی جذاب و پیاده محور؛ نمونه پژوهشی: مجموعه سبزه میدان زنجان
  4. بررسی تصویر ذهنی شهروندان در فضاهای شهری و ارتباط آن با احساس امنیت و رضایت نمونه موردی سبزه میدان زنجان
  5. مروری بر تأثیر احساس امنیت و ترس در فضاهای تاریخی بر جذب گردشگران؛ بررسی تجربیات موفق
  6. بررسی نقش فضاهای سبز برای دستیابی به آسایش و تصویر ذهنی ارزیابانه در مکان‌های همگانی شهری (نمونۀ موردی: سبزه میدان زنجان)
  7. بررسی تأثیر نهضت متابولیسم در شهرسازی معاصر ایران (نمونۀ پژوهشی: شهرک شوشتر نو)
  8. بررسی تأثیر نهضت رفتارگرایی در شهرسازی معاصر ایران (نمونۀ پژوهشی: فاز شمالی سبزه میدان شهر زنجان)
  9. تحلیل تطبیقی الگوهای مدیریت آب های سطحی در شهرهای زنجان و روتردام با تأکید بر نقش زیرساخت های آبی در پایداری و سازمان فضایی شهر
  10. تبیین اصول طراحی محیط‌های درمانگر از طریق بازخوانی مجموعۀ اسکلپیون اپیداوروس: رویکردی از منظر روانشناسی محیطی
  11. تحلیل و ارزیابی نظریۀ انقلاب شهری گوردون چایلد در تبیین پیدایش شهرنشینی
  12. سیر تاریخی تحول رابطۀ طبیعت، محیط و منظر با سلامت انسان
سایر مقالات محل انتشار
  1. نقش سیمان زیستی در کاربردهای ژئوتکنیک
  2. بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر طراحی و ساخت ساختمان ها و چگونگی استفاده از این تکنولوژی برای بهبود فرآیندهای معماری
  3. بررسی ساختاری و ارتباط میان محل زندگی مردم عادی و مردم خاص در دوران پیش از اسلام
  4. راهکارهای افزایش قابلیت اطمینان در شهر 100 هزارنفری با پنل خورشیدی
  5. تحلیل بنیادی همبستگی نور و رنگ در سبک اورفیک مبتنی بر نظریة گشتالت (مطالعه موردی:پنجره‌های همزمان اثر رابرت دلونه)
  6. Investigation of Mechanical Properties of Concrete Containing Glass Waste
  7. Providing an efficient method for using lightweight block algorithm in RFID security protocol
  8. اهمیت و پتانسیل استفاده از میکروارگانیسمها در تعدیل کمبود روی در گیاهان
  9. کاربرد میکروارگانیسم‌ها در بهبود خواص بتن و خاک برای زیرساخت‌های نظامی: از ترمیم تا تثبیت
  10. بررسی نقش آمار و برنامه ریز در فرآیند برنامه ریزی شهری (مطالعه موردی شهرداری کرمانشاه)
  11. Energy Consumption Comparison in Buildings Using Brick Block, Calcium Silicate Brick, and Aerated Concrete Block
  12. طراحی و بهینه‌سازی سیستم‌های کنترل پیشرفته برای خودروهای الکتریکی خودران: رویکردی یکپارچه و تخصصی
  13. راهکاری برای مدیریت پسماندهای شهری
  14. Smart Hospitals: A Paradigm Shift in Global Healthcare Delivery
  15. From pollution to happiness: Residential garden towers as a solution for healthy living in crowded cities